Cmentarz ewangelicki - Bruki Kokocka

del.icio.usFacebook


Położenie cmentarza - mapy

bruki.jpg

Opis cmentarza

polny.png mennonici.png
Położenie

Cmentarz polny, położony przy głównej drodze przechodzącej przez wieś. Jadąc drogą krajową nr 550 z Bruków Unisławskich na Kokocko skręcamy w prawo w stronę Płutowa (jest drogowskaz) i wjeżdżamy do Bruków Kokocka. Od skrętu do cmentarza położonego po lewej stronie drogi dzieli nas ok. 950 m. Od północy graniczy z nieużytkami, od wschodu z nieużytkami i drogą na Płutowo, od południa z drogą na Płutowo, a od zachodu z nieużytkami (kiedyś stał tam budynek).

Podstawowe informacje
Data założenia XVIII w.
Wyznanie ewangelicki
Ówczesna parafia Kokocko (od 1829), przedtem Chełmno
Status nieczynny
Powierzchnia ~0,17 ha
Nr działki 7/1
Kształt prostokąt
Najstarszy zachowany nagrobek poł. XIX w.
Istniejąca dokumentacja ?
Zagrożenia śmieci, likwidacja cmentarza
Stan zachowania ZŁY, Typ III
Data zamknięcia, likwidacji 1945, -
Roślinność
Drzewa -
Krzewy lilak, bez
Inne pokrzywy, …

Brak informacji o istnieniu alei lub nie do wyodrębnienia na skutek zatarcia. Brak zarejestrowanych pomników przyrody.

Nagrobki i inne elementy
Nagrobki
Rodzaj Istnienie Ilość Data powstania Materiał Uwagi
Cenotafy NIE - - - -
Cippusy NIE - - - -
Grobowce NIE - - - -
Krzyże NIE - - - -
Mogiły obmurowane TAK 18 k. XIX w. - I poł. XX w. lastryko, beton
Obeliski NIE - - - -
Pola grobowe TAK 1 k. XIX w. - I poł. XX w. żeliwo pole otoczone fragmentami kraty żeliwnej
Płyty pionowe TAK 1 poł. XIX w. marmur stela
Płyty poziome NIE - - - -
Postumenty TAK >5 (4 przy mogiłach) I poł. XX w. lastryko, beton co najmniej 1 postument nie przy mogile, destrukty
Przyścienne NIE - - - -
Inne TAK 2 k. XIX w. - I poł. XX w. żeliwo fragmenty żeliwnych konstrukcji z nieistniejącymi tablicami
RAZEM 23 stanowiska
Elementy
Rodzaj Istnienie Ilość Data powstania Materiał Uwagi
Mur ogrodzeniowy NIE - - - -
Brama NIE - - - -
Kościół NIE - - - -
Kaplica NIE - - - -
Inne NIE - - - -

Brak informacji na temat grobów o znaczeniu historycznym oraz osób szczególnie zasłużonych. Układ cmentarza częściowo czytelny.

Inskrypcje - fot. Michał P. Wiśniewski, 2014; Kornel Pleskot, 2016;


Galeria zdjęć

fot. Kornel Pleskot, 2016

{$caption}
fot. 1
{$caption}
fot. 2
{$caption}
fot. 3
{$caption}
fot. 4
{$caption}
fot. 5
{$caption}
fot. 6
{$caption}
fot. 7
{$caption}
fot. 8
{$caption}
fot. 9
{$caption}
fot. 10
{$caption}
fot. 11
{$caption}
fot. 12
{$caption}
fot. 13
{$caption}
fot. 14
{$caption}
fot. 15
{$caption}
fot. 16
{$caption}
fot. 17
{$caption}
fot. 18
{$caption}
fot. 19
{$caption}
fot. 20
{$caption}
fot. 21
{$caption}
fot. 22
{$caption}
fot. 23
{$caption}
fot. 24
{$caption}
fot. 25
{$caption}
fot. 26
{$caption}
fot. 27
{$caption}
fot. 28
{$caption}
fot. 29

fot. Michał P. Wiśniewski, 2014

{$caption}
fot. 1
{$caption}
fot. 2
{$caption}
fot. 3
{$caption}
fot. 4
{$caption}
fot. 5
{$caption}
fot. 6
{$caption}
fot. 7
{$caption}
fot. 8
{$caption}
fot. 9
{$caption}
fot. 10
{$caption}
fot. 11
{$caption}
fot. 12
{$caption}
fot. 13
{$caption}
fot. 14
{$caption}
fot. 15
{$caption}
fot. 16
{$caption}
fot. 17
{$caption}
fot. 18
{$caption}
fot. 19

Renowacja

Nie przeprowadzono. Mieszkańcy wsi dokonują okresowej wycinki roślinności. Wygląda na to, że w 2014 r. wykoszono cmentarz, lecz nie zebrano wyciętej roślinności.


Osadnictwo w Brukach Kokocka

Historia

W 1602 r. biskup chełmiński Wawrzyniec Gembicki osadził olędrów ( w tym mennonitów) na obszarze zwanym wówczas Białobłoty. Odpowiada to dzisiejszemu terytorium wsi Błoto oraz Bruki Kokocka (Bruki II). W późniejszym czasie zasiedlono także sąsiednie Bruki Unisławskie (Bruki I). Biskup pozwolił na posiadanie własnego cmentarza i szkoły (prawdopodobnie tyczyło się to wsi Błoto). Tuż po I rozbiorze ostatnie dwie wsie pod wpływem następnych akcji kolonizacyjnych nazwano odpowiednio Wilhelmsbruch (Bruki Kokokcka) oraz Friedrichsbruch (Bruki Unisławskie).
Bruki Kokocka to charakterystyczna dla osadnictwa olęderskiego rzędówka bagienna. Działała szkoła ewangelicka, której budynek istnieje do dziś i również pełni funkcję edukacyjną. Również w okresie międzywojennym była to szkoła ewangelicka. W latach 80. XIX w. ewangelicy stanowili 95% mieszkańców wsi, w 1921 było ich 88% i ta ilość pomału zaczęła spadać. Zanim aktywowano parafię ewangelicką w Kokocku, w 1829 r. luteranie należeli do parafii w Chełmnie.

Ludzie

Lista strat z I wojny światowej zawiera następujące nazwiska: Bartz, Bensemann, Erdmann, Gabriel, Gohl, Haase, Heyse, Lange, Papke, Reduhn, Reile, Rose, Rubach, Schötzau, Siblitz (Sieblitz), Szatkowski, Trienke (Trinke), Waschle, Wenzke, Winkler, Wunsch, Zahnke

Księga adresowa z 1941 r. zawiera następujące nazwiska: Lawrenz (szewc)

Inne: Reetz, Pade, Goertz, Rakowski, Windmüller


Bibliografia:

  1. 2776 Unislaw, Topographische Karte (Meßtischblatt) 1:25000, Preuss. Landesaufnahme, 1906. comp.jpg
  2. M. Biskup (red.), Dzieje Chełmna i jego regionu. Toruń: TNT, 1968. comp.jpg
  3. Deutsches Reichs-Adressbuch. Berlin: Buch- und Tiefdruck Gesellschaft, 1941, s. 160. comp.jpg
  4. J. T. Dziedzic, P. Ossowski, Powiat i miasto Chełmno. Monografja krajoznawcza, Chełmno, 1923, s. 109, 121. comp.jpg
  5. A. Harnoch, Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen. Neidenburg, 1890, s. 479-480. comp.jpg
  6. A. Mańkowski, Dwa przywileje emfiteutyczne biskupa Gembickiego dla Holendrów z r. 1602, [w: ] "Zapiski TNT", 1937, t. X, nr 11-12, s. 410-418. comp.jpg
  7. A. Mietz, Wiejskie cmentarze protestanckie w dolinie Wisły pod Chełmnem w XVII - XVIII w. Katalog cmentarzy, [w:] Rocznik Grudziądzki, 1994, t. XI, s. 148.
  8. Plan Rozwoju Miejscowości Bruki Kokocka, 2007. comp.jpg [dostęp: 01.01.2015]
  9. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych T. 11, Województwo Pomorskie. Warszawa: GUS, 1926, s. 7. comp.jpg
  10. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Warszawa, 1880-1902, t. XIII, s. 468 comp.jpg

O ile nie zaznaczono inaczej, treść tej strony objęta jest licencją Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 License