Cmentarz ewangelicki - Brzeczka

del.icio.usFacebook


Położenie cmentarza - mapy

brzeczka.JPG

Opis cmentarza

las.png mennonici.png szkolny.png
Położenie

Cmentarz położony w lesie na terenie o niewielkiej pochyłości w stronę rzeki. Ze wszystkich stron graniczy z lasem, w tym od wschodu z leśnym traktem. Ok. 60 m na południe znajduje się rzeka Tążyna. Przed 1945 r. przy północno-zachodnim rogu cmentarza funkcjonowała szkoła ewangelicka - obecnie nie istnieje.

Podstawowe informacje
Data założenia XIX w.
Wyznanie ewangelicki
Ówczesna parafia Otłoczyn (od 1897), przedtem Toruń (parafia nowomiejska)
Status nieczynny
Powierzchnia ~0,48 ha
Nr działki nie wyodrębniono, na terenie 3481/1
Kształt wielobok zbliżony do prostokąta
Najstarszy zachowany nagrobek ?
Istniejąca dokumentacja ?
Zagrożenia śmieci
Stan zachowania BARDZO ZŁY, Typ III
Data zamknięcia, likwidacji 1945, -
Roślinność
Drzewa dąb, …
Krzewy lilak, grochodrzew, …
Inne trawa, pokrzywy, bluszcz, glistnik jaskółcze ziele

Brak zarejestrowanych pomników przyrody. Aleja (o ile była) zatarta. Układ cmentarza nieczytelny.

Nagrobki i inne elementy
Nagrobki
Rodzaj Istnienie Ilość Data powstania Materiał Uwagi
Cenotafy NIE - - - -
Cippusy NIE - - - -
Grobowce NIE - - - -
Krzyże NIE - - - 1 podstawa od krzyża
Obejścia NIE - - - -
Obeliski NIE - - - -
Mogiły obmurowane TAK ok. 20 k. XIX - I poł. XX w. lastryko, beton w tym również destrukty
Mogiły ziemne NIE - - - -
Płyty poziome NIE - - - -
Płyty pionowe NIE - - - -
Postumenty TAK ? I poł. XX w. lastryko, beton przy mogiłach obmurowanych
Przyścienne NIE - - - -
ŁĄCZNIE co najmniej 20 stanowisk
Elementy
Rodzaj Istnienie Ilość Data powstania Materiał Uwagi
Mur ogrodzeniowy NIE - - - -
Brama NIE - - - -
Kościół NIE - - - -
Kaplica NIE - - - -
Inne NIE - - - -

Brak informacji o pochówkach osób szczególnie zasłużonych.

Inskrypcje

Nie znaleziono.


Galeria zdjęć

fot. Michał P. Wiśniewski, 2014

{$caption}
fot. 1
{$caption}
fot. 2
{$caption}
fot. 3
{$caption}
fot. 4
{$caption}
fot. 5
{$caption}
fot. 6
{$caption}
fot. 7
{$caption}
fot. 8
{$caption}
fot. 9
{$caption}
fot. 10
{$caption}
fot. 11
{$caption}
fot. 12
{$caption}
fot. 13
{$caption}
fot. 14
{$caption}
fot. 15
{$caption}
fot. 16
{$caption}
fot. 17

fot. Tymoteusz Słowikowski, 2014

{$caption}
fot. 1
{$caption}
fot. 2
{$caption}
fot. 3
{$caption}
fot. 4
{$caption}
fot. 5
{$caption}
fot. 6
{$caption}
fot. 7

Renowacja

Nie przeprowadzono


Osadnictwo w Brzeczce.

Historia

Pierwsze wzmianki o Brzeczce znajdujemy w przywileju z 1782 r. wydanym dla olędrów osiedlonych na ziemiach należących do dworu w Grabiach. Autorem przywileju był hrabia Stanisław Dąbski z Lubrańca, który wydzierżawił siedmiu Olędrom teren leśny zwany Grabia Holenderskie (lub Grabia Holendry). W dokumencie mowa także o smolarzu z Brzeczki. W 1815 r. osada zostaje wydzielona z rozparcelowanego dworu i objęta kolonizacją. W 1909 r władze pruskie połączyły Kolonię Brzeczka, Grabia Olędry i osadę młyńską Maciejewo w jedną całość pod nazwą Herzogsfelde. We wsi istniała szkoła ewangelicka prawdopodobnie utworzona na przełomie XIX i XX w., stojąca bezpośrednio przy cmentarzu. Zapewne była wykorzystywana także jako dom modlitwy ze względu na nawet sporą odległość od parafii ewangelickiej mieszczącej się w Otłoczynie, a przed 1897 r. w Toruniu.
Spis powszechny z 1921 r. wykazał, że miejscowość zamieszkiwana była przez 492 osoby z czego 200 zadeklarowało wiarę ewangelicką. Był to efekt kolonizacji niemieckiej, nieco ponad 100 lat wcześniej 73% stanowili katolicy. W okresie dwudziestolecia międzywojennego spora ilość Niemców, czyli w ogromnej większości ewangelików wyjechała, a na ich miejsce osiedlali się Polacy. Wówczas dawną nazwę Herzogsfelde zmieniono na Brzeczka. Po wybuchu II Wojny Światowej władze okupacyjne powiększyły sąsiadujący poligon artyleryjski w stronę południową o tereny dotychczas zamieszkałe, m. in. o osadę Brzeczka. Mieszkańców wysiedlono, z tym że część Polaków z Brzeczki straciło życie na toruńskiej Barbarce, Niemcom dano gospodarstwa w innych okolicznych wsiach wysiedlając z nich uprzednio Polaków. Bezpośrednia bliskość czynnego poligonu wymusiła zakaz ponownego zamieszkania terenu również po wojnie. Tereny gospodarstw i pola poddane zostały zalesieniu. Dziś w osadzie stoją dwa zamieszkałe gospodarstwa domowe.

Ludzie


Bibliografia:

  1. 3177 Neugrabia, Topographische Karte (Meßtischblatt) 1:25000, Preuss. Landesaufnahme, 1909. comp.jpg
  2. Diecezja toruńska. Historia i teraźniejszość, t. 15/16/17 pod red. ks. S. Kardasza, Toruń: Wydawnictwo Diecezjalne, 1995, s. 271.
  3. H. Maercker, Geschichte der ländlichen Ortschaften und der drei kleineren Städte des Kreises Thorn in seiner früheren Ausdehnung vor der Abzweigung des Kreises Briesen i. J. 1888. Danzig, 1900, s. 208 comp.jpg
  4. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych T. 11, Województwo Pomorskie. Warszawa: GUS, 1926, s. 57 comp.jpg
  5. O. Steinmann, Der Kreis Thorn. Statistische Beschreibung, Thorn 1866. comp.jpg
  6. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski i in., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Warszawa, 1880-1902, t. I, s. 396. comp.jpg

O ile nie zaznaczono inaczej, treść tej strony objęta jest licencją Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 License