Cmentarz ewangelicki - Czarnocice

del.icio.usFacebook


Położenie cmentarza - mapy

utk83GZsjTXG3WZ5ZUwnsSwrLZB_gjV7gF-9W9UJGyMUd2sm1E1PB6q3ABKkK-T36ILqseaz8oibZ4o=w320

Opis cmentarza

polny.png mennonici.png
Położenie

Cmentarz położony w polu, w północnej części wsi. Przejeżdżamy drogą wojewódzką nr 267 przez Witowo w kierunku Bytonia i na końcu wsi skręcamy w lewo, według kierunkowskazu na Rybiny (skrzyżowanie tuż za przystankiem PKS). Od cmentarza dzieli nas 3,4 km. Cały czas trzymamy się asfaltowej drogi. Mijamy tabliczkę informacyjną "Czarnocice", skrzyżowanie z kapliczką, następnie budę po prawej stronie. Zatrzymujemy się dopiero tuż za pierwszym gospodarstwem po prawej stronie. Dalej idziemy w pole za gospodarstwo w kierunku zarastającego Jeziora Głuszyńskiego, ok. 90 metrów i jesteśmy na cmentarzu. Sąsiaduje ze wszystkich stron z gruntami uprawnymi bądź nieużytkami.

Podstawowe informacje
Data założenia pocz. XIX w. (1804?)
Wyznanie ewangelicko-augsburski
Ówczesna parafia Izbica Kujawka (od 1934, 1910-1934 jako filiał parafii w Kole), Koło-Babiak (1903-1910), Babiak (1796-1903), kantorat od przynajmniej 1804
Status nieczynny
Powierzchnia ~0,15 ha
Nr działki 5
Kształt prostokąt
Najstarszy zachowany nagrobek I ćw. XX w.
Istniejąca dokumentacja -
Zagrożenia śmieci, splantowanie terenu
Stan zachowania FATALNY, Typ III
Data zamknięcia, likwidacji 1945?, ?

Na cmentarzu zachował się tylko 1 nagrobek.

Roślinność
Drzewa drzewko owocowe?, …
Krzewy lilak, …
Inne trawa, …

Układ cmentarza nieznany, brak pomników przyrody.

Nagrobki i inne elementy
Nagrobki
Rodzaj Istnienie Ilość Data powstania Materiał Uwagi
Cenotafy NIE - - - -
Cippusy NIE - - - -
Grobowce NIE - - - -
Krzyże NIE - - - -
Obeliski NIE - - - -
Mogiły obmurowane TAK 1 I poł. XX w. beton -
Mogiły ziemne NIE - - - -
Płyty poziome NIE - - - -
Płyty pionowe NIE - - - -
Pola grobowe NIE - - - -
Postumenty NIE - - - -
Przyścienne NIE - - - -
ŁĄCZNIE 1 stanowisko
Elementy
Rodzaj Istnienie Ilość Data powstania Materiał Uwagi
Mur ogrodzeniowy NIE - - - -
Brama TAK 1 I poł. XX w. cegła słupki bez furty
Kościół NIE - - - -
Kaplica NIE - - - -
Inne NIE - - - -
Inskrypcje

Nie znaleziono.


Galeria zdjęć

fot. Paweł Malec, 2017;

{$caption}
fot. 1
{$caption}
fot. 2
{$caption}
fot. 3
{$caption}
fot. 4
{$caption}
fot. 5
{$caption}
fot. 6
{$caption}
fot. 7
{$caption}
fot. 8

fot. Ula Karolczak, 2016

{$caption}
fot. 1
{$caption}
fot. 2
{$caption}
fot. 3
{$caption}
fot. 4
{$caption}
fot. 5
{$caption}
fot. 6
{$caption}
fot. 7
{$caption}
fot. 8
{$caption}
fot. 9
{$caption}
fot. 10

Renowacja

Podobno jeszcze w latach 60. XX wieku na cmentarzu znajdowały się nagrobki. W 2017 dokonano wycinki krzaków na cmentarzu.


Osadnictwo w Czarnocicach

Historia

Czarnocice były królewszczyzną wchodzącą w skład starostwa radziejowskiego i znajdująca się w granicach parafii rzymskokatolickiej w Witowie. Znane w źródłach pisanych od przynajmniej 1422 roku. Istniał tam folwark, często wydzierżawiany na prawie emfiteutycznym. Jednym z ostatnich dzierżawców był Bazyli Potocki (od przynajmniej 1770), który w latach 1783-1789 zbył prawo do emfiteuzy Kazimierzowi Dąbskiemu, właścicielowi m. in. majątku Dobre. Po śmierci Dąbskiego Czarnocice znalazły się w rękach wdowy Marianny z Jasieńskich, prawdopodobnie ostatniej z polskich dzierżawców. Wizytacja parafii Witowo z 1761 informuje nas, że wieś jest opuszczona. Kolejne nie podają żadnych informacji o ilości dymów. Z danych z 1770 wynika, że roczna kwarta płacona do królewskiego skarbu była bardzo mała. Spis na rok 1788 mówi, że prócz folwarku były 2 dymy, a lustracja z 1789 o 1 chałupie.
Po II rozbiorze, nowe pruskie władze zdecydowały się zasiedlić Czarnocice kolonistami. Breyer podaje, że stało się to w latach 1802-1804, gdy na pozyskanych ziemiach osadzono kolonistów ze Szwabii w 7 wsiach, w tym tutaj. Wizytacja parafialna z 1791 nie informuje nas o fakcie przebywania na terenie Czarnocic luteran, a następna z dostępnych z 1816 wymienia wśród miejscowości parafii Witowo Nową Kolonię Czarnocice. Może to oznaczać, że koloniści byli już na dobre zadomowieni. Kantorat musiał istnieć już w 1838 i zapewne został utworzony wkrótce po zasiedleniu na początku XIX wieku. Według statystyk z 1868 uczyło się tu 31 uczniów, a budynek szkolny był z nieopalonej cegły. Tutejsi protestanci stanowili w 1921 roku 36% ludności wsi i podlegali pod parafię ewangelicką w Izbicy Kujawskiej. Stan taki utrzymywał się od 1910, gdy Izbica stała się filiałem (od 1934 samodzielna parafia). Na samym początku włączeni zostali w skład parafii Babiak choć w literaturze opisane są przypadki odwiedzin pastora z Chodcza 2 razy do roku (1831). W 1937 kantorat istniał nadal, choć sala do modlitwy znajdowała się w prywatnym domu, bo szkoła stała się polską placówką publiczną. Podobno mieszkały tu także 2 rodziny baptystów.

Ludzie

Kantorzy: Reinhold Pubanz (jako zastępca, 1937), przedtem rolnik Emil Giese

Księga adresowa Polski z 1928: Antoni Szkołuda (właściciel ziemski , 55ha)

Osoby o nazwiskach: Krueger, Markwart, Reschke


Bibliografia:

  1. 3478 Paniewek, 1:25 000, Meßtischblatt, 1944. comp.jpg
  2. M. Borucki, Ziemia kujawska pod względem historycznym, jeograficznym, archeologicznym, ekonomicznym i statystycznym, Włocławek, 1882, s. 86, 370. comp.jpg
  3. A. Breyer, Zur Geschichte von Sompolno und Umgebung, "Unsere Heimat" 1937, H. 4. Wersja online z 2006, s. 65-66, 77. comp.jpg
  4. E. H. Busch, Beitrage zur Geschichte und Statistik des Kirchen und Schulwesens der Ev.-Augsburg. Gemeinden im Konigreich Polen, Leipzig, 1867, s. 214.
  5. A. F. Busching, Verzeichniss aller adelichen, geistlichen und koniglischen Oerter in Polen nach den Woiewodschaften und Districten und mit Bemerkung der Anzahl der Rauchfange in jedem Orte, "Magazin für die neue Historie und Geographie", t. 22, 1788, s. 144. comp.jpg
  6. Cmentarz w Czarnocicach w UpstreamVistula, 2007, http://www.upstreamvistula.org/Cemeteries/Cemetery_Distinct.php?id=492&type=recent&n_searchstring=&i_searchstring=&sortselect=one
  7. A. Gąsiorowski, "Regestr diecezjów" Franciszka Czaykowskiego, czyli właściciele ziemscy w Koronie, 1783-1784, 2006, s. 858.
  8. R, Gerber, Szkolnictwo Królestwa Polskiego w okresie międzypowstaniowym, "Rozprawy z dziejów oświaty" 1960, nr 3, s. 103.
  9. E. Kneifel, Die evangelisch-augsburgischen Gemeinden der Kalischer Diözese, 1937, s. 8, 97, 281, 282. comp.jpg
  10. E. Kneifel, Die evangelisch-augsburgischen Gemeinden in Polen 1555-1939. Eine Parochialgeschichte in Einzeldarstellungen, Vierkirchen über München : Selbstverlag des Verfassers, 1971, s. 79-80.
  11. S. Kozierowski, Badanie nazw topograficznych na obszarze dawnej zachodniej i środkowej Wielkopolski, T1. A-Ł, 1922, s. 135. comp.jpg
  12. Księga adresowa Polski (wraz z w. m. Gdańskiem) dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa, Warszawa: Towarzystwo Reklamy Międzynarodowej, 1928, s. 1976. comp.jpg
  13. Lustracja województw wielkopolskich i kujawskich 1789. Cz. 3, Województwa łęczyckie i brzesko-kujawskie, 1977, s. 237. comp.jpg
  14. B. Nowicki, Parafia ewangelicko-augsburska w Izbicy Kujawskiej. Zarys historii parafii, 2016, http://izbica-kujawska.com/informacje/parafia_ewangelicka_historia.php
  15. A. Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. Wielkopolska. T2, 1883, s. 11. comp.jpg
  16. E. Piotrowski, Summarjusz królewszczyzn w całej Koronie Polskiej z wyrażeniem posesorów i siłą która płaci rocznej kwarty spisany roku 1770, 1861, s. 61. comp.jpg
  17. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych T. 1, Warszawa, województwo warszawskie. Warszawa: GUS, 1925, s. 98. comp.jpg
  18. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski i in., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Warszawa, 1880-1902, t. I, s. 754. comp.jpg

O ile nie zaznaczono inaczej, treść tej strony objęta jest licencją Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 License