Położenie | Opis | Zdjęcia | Renowacja | Osadnictwo | Bibliografia
Położenie cmentarza - mapy
 |
Opis cmentarza
Położenie
Cmentarz położony na terenie zalesionym w bliskiej odległości od dawnej szkoły katolickiej. Jedziemy drogą wojewódzką nr 551 z Dąbrowy Chełmińskiej w kierunku Bydgoszczy. Ok. 750 m. za przejazdem kolejowym mamy skrzyżowanie gdzie zgodnie z drogowskazami skręcamy na Czarże i Chełmno. Po ok. 2 km docieramy do skrzyżowania gdzie skręcamy w lewo. Tuż przed nim po lewej stronie mijamy leśniczówkę. Następnie 200 m drogą i po lewej stronie mamy cmentarz. Miejsce pochówku od północy sąsiaduje z drogą i nieużytkami, od wschodu z nieużytkami i terenem dawnej szkoły ewangelickiej, zaś od południa i zachodu z lasem.
Podstawowe informacje
| Data założenia | 1903 |
| Wyznanie | ewangelicki |
| Ówczesna parafia | Ostromecko (od 1855), przedtem Chełmno, od 1862 Ostromecko samodzielną parafią) |
| Status | nieczynny |
| Powierzchnia | ~0,24 ha |
| Nr działki | 54 |
| Kształt | pięciobok nieforemny |
| Najstarszy zachowany nagrobek | I poł. XX w. |
| Istniejąca dokumentacja | APE Malbork, sygn. 9/59/0/1735, Der Begräbnisplatz in Schemlau, 1903. |
| Zagrożenia | śmieci, zniesienie cmentarza |
| Stan zachowania | FATALNY, Typ III |
| Data zamknięcia, likwidacji | 1945?, - |
Roślinność
| Drzewa | brzoza, dąb |
| Krzewy | lilak, ? |
| Inne | trawa, bluszcz, … |
Brak zarejestrowanych pomników przyrody. Układ cmentarza zatarty. Brak informacji o istnieniu alei.
Nagrobki i inne elementy
| Nagrobki | |||||
| Rodzaj | Istnienie | Ilość | Data powstania | Materiał | Uwagi |
| Cenotafy | NIE | - | - | - | - |
| Cippusy | NIE | - | - | - | - |
| Grobowce | NIE | - | - | - | - |
| Krzyże | NIE | - | - | - | - |
| Obeliski | NIE | - | - | - | - |
| Mogiły obmurowane | TAK | 4 | I poł. XX w. | lastryko, sztuczne odlewy, beton | |
| Mogiły ziemne | NIE | - | - | - | - |
| Płyty poziome | NIE | - | - | - | - |
| Płyty pionowe | NIE | - | - | - | - |
| Pola grobowe | NIE | - | - | - | - |
| Postumenty | NIE | - | - | - | - |
| Przyścienne | NIE | - | - | - | - |
| ŁĄCZNIE | 4 stanowiska | ||||
| Elementy | |||||
| Rodzaj | Istnienie | Ilość | Data powstania | Materiał | Uwagi |
| Mur ogrodzeniowy | NIE | - | - | - | - |
| Brama | NIE | - | - | - | - |
| Kościół | NIE | - | - | - | - |
| Kaplica | NIE | - | - | - | - |
| Inne | NIE | - | - | - | - |
Brak informacji na temat grobów o znaczeniu historycznym oraz osób szczególnie zasłużonych.
Inskrypcje
Nie znaleziono.
Galeria zdjęć
fot. Marek Lewandowski, 2015
 |
| fot. 1 |
 |
| fot. 2 |
 |
| fot. 3 |
 |
| fot. 4 |
 |
| fot. 5 |
 |
| fot. 6 |
 |
| fot. 7 |
 |
| fot. 8 |
 |
| fot. 9 |
 |
| fot. 10 |
 |
| fot. 11 |
 |
| fot. 12 |
 |
| fot. 13 |
Renowacja
Nie przeprowadzono.
Osadnictwo w Czemlewie.
Historia
Czemlewo wymieniono po raz pierwszy w 1285 r. Od co najmniej XVI w.,a być może już od czasów drugiego pokoju toruńskiego wieś była dobrem zakonu Benedyktynek z Chełmna. Już w 1609 r. istniała tu karczma, gościniec i folwark. Z chwilą sekularyzacji dóbr kościelnych miejscowość stała się wsią włościańską. W 1877 r. powstało leśnictwo. Ewangelicy zawsze stanowili mniejszość. Nie doszukano się żadnej informacji odnośnie planowej kolonizacji. W związku ze zmianami administracyjnymi polegającymi na przyłączeniu Jarzębińca z Czemlewem doszło do parcelacji dawnego majątku. W latach 80. XIX w. stanowili 28% mieszkańców Czemlewa, a w 1921 12 %. Do 1939 r. było ich coraz mnie. Na miejsce niemieckich gospodarzy wyjeżdżających do Niemiec wprowadzali się Polacy, głównie z Galicji. Zanim wybudowano szkołę (koniec XIX w.), chodzono najprawdopodobniej do Dąbrowy Chełmińskiej lub szkoły dworskiej w Gzinie. Ze względu na przeważający katolicyzm szkoła również była katolicka. Uczęszczało do niej także kilka dzieci ewangelickich. W okresie międzywojennym dwuklasowa.
Ludzie
Lista strat z I wojny światowej zawiera następujące nazwiska: Bartlewski, Behrendt, Brzyski, Chojnacki, Jankowski, Jaruszewski, Jaworski, Kaminski, Kanietzki, Kokoszinski, Montewski, Pantlinowski, Piotrowski, Rehdun, Rosenke, Skowronski, Syrocki, Zawatzki, Ziolkowski
1922: Paweł Lipski - właściciel wiatraka, Franciszek Górny - sołtys
Bibliografia:
- 2875 Fordon, Topographische Karte (Meßtischblatt) 1:25000, Preuss. Landesaufnahme, 1909.
- APE Malbork, sygn. 9/59/0/1735, Der Begräbnisplatz in Schemlau, 1903.
- Czemlewo na stronie Polskiezabytki.pl, http://www.polskiezabytki.pl/m/obiekt/957/Czemlewo/ [dostęp: 17.03.2015]
- Diecezja chełmińska. Zarys historyczno-statystyczny, Pelplin, 1928, s. 647.
- J. T. Dziedzic, P. Ossowski, Powiat i miasto Chełmno. Monografia krajoznawcza. Chełmno: F. Tyszkiewicz, 1923, s. 104, 110, 122, 172,
- Gemeindelexikon. Auf Grund der Ergebnisse der Volkszahlung vom 1 December 1910 und anderer amtlischer Quellen, H. 3. Regierungsbezirk Marienwerder, Berlin: Verlag des Koniglichen Stastitsischen Landesamts, 1912, s. 7-8.
- A. Harnoch, Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen. Neidenburg, 1890, s. 483-484.
- A. Karbowiak, Materyały do dziejów wychowania i szkół w ziemi Chełmińskiej 1808-1814, Toruń, 1900, s. 42.
- Z. Raszeja, Ostromecko i okolice, Bydgoszcz:margrafsen, 2002, s. 353-355.
- Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych T. 11, Województwo Pomorskie. Warszawa: GUS, 1926, s. 7
- Studium Uwarunkowań i Zagospodarowania Przestrzennego, Dąbrowa Chełmińska, 2005, http://www.bip.dabrowachelminska.lo.pl/?cid=151&bip_id=587 [dostęp: 17.03.2015]
- F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski i in., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Warszawa, 1880-1902, t. I, s. 777.
- W. Szołdrski, Kronika Benedyktynek Chełmińskich, Pelplin, 1937, s. 110.