Położenie | Opis | Zdjęcia | Renowacja | Osadnictwo | Bibliografia
Położenie cmentarza - mapy
 |
Opis cmentarza
Położenie
Cmentarz położony w niewielkim lesie (pierwotnie polny), po środku wsi. Z Mroczy kierujemy się na południowy zachód w stronę miejscowości Wyrza, tam przejeżdżamy na drugą stronę rzeki Orla, a następnie jedziemy na Witosław. Po przejechaniu ok. 1,8 km docieramy do skrzyżowania gdzie skręcamy w prawo (na północ). Po przejechaniu ok. 230 m docieramy na cmentarz znajdujący się po lewej stronie drogi w lasku. Od północy sąsiaduje i zachodu sąsiaduje z lasem, od wschodu z drogą, a od południa z polem uprawnym.
Podstawowe informacje
| Data założenia | pocz. XX w. |
| Wyznanie | ewangelicki |
| Ówczesna parafia | Dębionek (od 1912) , Dębionek-Radzicz (1862-1912), przed 1862 Łobżenica |
| Status | nieczynny |
| Powierzchnia | ~0,22 ha |
| Nr działki | niewyodrębniona, na terenie działki nr 99 |
| Kształt | prostokąt |
| Najstarszy zachowany nagrobek | I poł. XX w. |
| Istniejąca dokumentacja | ? |
| Zagrożenia | - |
| Stan zachowania | ZŁY, Typ III |
| Data zamknięcia, likwidacji | 1945?, ? |
Roślinność
| Drzewa | sosna, brzoza, dąb |
| Krzewy | bez, … |
| Inne | bluszcz, … |
Brak zarejestrowanych pomników przyrody. Układ cmentarza nieczytelny. Brak danych o istnieniu alei.
Nagrobki i inne elementy
| Nagrobki | |||||
| Rodzaj | Istnienie | Ilość | Data powstania | Materiał | Uwagi |
| Cenotafy | NIE | - | - | - | - |
| Cippusy | NIE | - | - | - | - |
| Grobowce | NIE | - | - | - | - |
| Krzyże | NIE | - | - | - | - |
| Obeliski | NIE | - | - | - | - |
| Mogiły obmurowane | TAK | 8 | I poł. XX w. | lastryko, beton | - |
| Mogiły ziemne | NIE | - | - | - | - |
| Płyty poziome | NIE | - | - | - | - |
| Płyty pionowe | NIE | - | - | - | - |
| Pola grobowe | NIE | - | - | - | - |
| Postumenty | NIE | - | - | - | - |
| Przyścienne | NIE | - | - | - | - |
| ŁĄCZNIE | - | ||||
| Elementy | |||||
| Rodzaj | Istnienie | Ilość | Data powstania | Materiał | Uwagi |
| Mur ogrodzeniowy | NIE | - | - | - | - |
| Brama | NIE | - | - | - | - |
| Kościół | NIE | - | - | - | - |
| Kaplica | NIE | - | - | - | - |
| Inne | NIE | - | - | - | - |
Brak danych o osobach zasłużonych pochowanych na cmentarzu.
Inskrypcje
Nie znaleziono.
Galeria zdjęć
fot. Sławomir Sikorski, 2014
 |
| fot. 1 |
 |
| fot. 2 |
 |
| fot. 3 |
 |
| fot. 4 |
 |
| fot. 5 |
 |
| fot. 6 |
 |
| fot. 7 |
 |
| fot. 8 |
 |
| fot. 9 |
Renowacja
Nie przeprowadzono. Na cmentarzu znajdują się wypalone znicze, co świadczy o pamięci mieszkańców.
Osadnictwo w Kaźmierzewie.
Historia
Miejscowość Kaźmierzewo (dawn. Kaźmierowo, niem. Kaczmierowo , Kasdorf - podczas okupacji hitlerowskiej) powstała z parcelacji wsi Witosław, podobno w 1838 r. W 1905 r. oddano do użytku jednoklasową szkołę powszechną, najprawdopodobniej symultanną. Oprócz szkoły we wsi działał sklep oraz karczma. W latach 80. XIX w. ewangelicy stanowili mniejszość - niecałe 26% populacji wsi, w 1921 r. ich odsetek spadł do 12%. Od 1940 r. gospodarstwa po wysiedlonych Polakach zajęli Niemcy sprowadzeni z Besarabii.
Ludzie
Lista strat z I wojny światowej zawiera następujące nazwiska: Bindeck, Fatz, Kozma, Krakowski, Lemanski, Musiał, Sikora, Sobieszczyk, Swit, Wrase
Księga adresowa z 1928 r. zawiera następujące nazwiska: Gryza (karczma), Reetz (nabiał)
Na początku 1945 r. wieś zamieszkiwały rodziny o nazwiskach: Bottcher, Dewner, Fandrich, Frank, Henke, Kappel, Poschel, Reetz, Rischke, Schlaak, Schulke, Wrase, Zolmer.
Zabici w czasie II wojny światowej: Willi Reetz (1945), Helmut Reetz (1945) , Hans Reetz (1945, zaginiony), Fritz Wrase (1943, zaginiony na froncie wschodnim), Ernst Wrase (1945), Gustaw Wrase (1945).
Bibliografia:
- 2771 Mrotschen, Topographische Karte (Meßtischblatt) 1:25000, Reichsamt für Landesaufnahme, 1940.
- Historia Kaźmierzewa na stronie miasta i gminy Mrocza [dostęp: 13.09.2014]
- Księga adresowa Polski (wraz z w. m. Gdańskiem) dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa, Warszawa: Towarzystwo Reklamy Międzynarodowej, 1928, s. 1325.
- H. Papstein, Kreis Wirsitz, ein westpreußisches Heimatbuch, Bad Zwischenahn : Heimatkreis Wirsitz/Westpreussen, 1982, s. 62 i s. 220-221.
- Plan odnowy miejscowości Kaźmierzewo, 2008 (dostęp: 13.09.2014)
- Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych T. 10, Województwo Poznańskie. Warszawa: GUS, 1926, s. 122.
- F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski i in., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Warszawa, 1880-1902, t. III, s. 938.
- A. Werner, Geschichte der evangelischen Parochieen in der Provinz Posen. Posen: W. Decker, 1898, s. 324.