Położenie | Opis | Zdjęcia | Renowacja | Osadnictwo | Bibliografia
Położenie cmentarza - mapy
 |
Opis cmentarza
Położenie
Cmentarz położony przy ul. Cichy Zaułek. Wjeżdżamy do Kikoła od strony Torunia. W pewnym momencie mamy drogowskaz w lewo z napisem Kikół. Tam skręcamy z drogi krajowej nr 10 w ulicę Toruńską w prawo. Następnie po ok. 80 metrach skręcamy w lewo w ul. Cichy Zaułek. Dalej droga skręca w lewo, po ok. 120 m. zatrzymujemy się tuż przed skrętem ulicy w prawo. Po lewej mamy teren cmentarza. Cmentarz sąsiaduje ze wszystkich stron z terenami gospodarstw domowych.
Podstawowe informacje
| Data założenia | pocz. XX w. |
| Wyznanie | ewangelicki |
| Ówczesna parafia | Lipno (od 1799), Białowieżyn (1782-1798) |
| Status | nieczynny |
| Powierzchnia | ~0,13 ha |
| Nr działki | 33 |
| Kształt | zbliżony do kwadratu |
| Najstarszy zachowany nagrobek | dwudziestolecie międzywojenne XX w. |
| Istniejąca dokumentacja | ? |
| Zagrożenia | śmieci, dewastacja, splantowanie terenu |
| Stan zachowania | UPORZĄDKOWANY I UPAMIĘTNIONY, Typ VIb |
Układ cmentarza zatarty.
Roślinność
| Drzewa | klon, jesion, … |
| Krzewy | … |
| Inne | trawa, … |
Brak zarejestrowanych pomników przyrody.
Nagrobki i inne elementy
| Nagrobki | |||||
| Rodzaj | Istnienie | Ilość | Data powstania | Materiał | Uwagi |
| Cenotafy | NIE | - | - | - | - |
| Cippusy | NIE | - | - | - | - |
| Grobowce | NIE | - | - | - | - |
| Krzyże | NIE | - | - | - | - |
| Mogiły obmurowane | TAK | 10 | I poł XX w. | piaskowiec, lastryko, beton | |
| Mogiły ziemne | NIE | - | - | - | - |
| Obeliski | NIE | - | - | - | - |
| Płyty poziome | NIE | - | - | - | - |
| Płyty pionowe | NIE | - | - | - | - |
| Pola grobowe | NIE | - | - | - | - |
| Postumenty | TAK | 2 | I poł. XX w. | beton, piaskowiec | 1 postument i 1 fundamenty |
| Przyścienne | NIE | - | - | - | - |
| RAZEM | 12 stanowisk | ||||
| Elementy | |||||
| Rodzaj | Istnienie | Ilość | Data powstania | Materiał | Uwagi |
| Mur ogrodzeniowy | NIE | - | - | - | - |
| Brama | NIE | - | - | - | - |
| Kościół | NIE | - | - | - | - |
| Kaplica | NIE | - | - | - | - |
| Inne | NIE | - | - | - | - |
Brak informacji na temat grobów o znaczeniu historycznym oraz osób szczególnie zasłużonych.
Inskrypcje
Galeria zdjęć
fot. Tymoteusz Słowikowski, 2018
 |
| fot. 1 |
 |
| fot. 2 |
 |
| fot. 3 |
 |
| fot. 4 |
 |
| fot. 5 |
 |
| fot. 6 |
fot. Karolina Falleńczyk, 2015
 |
| fot. 1 |
 |
| fot. 2 |
 |
| fot. 3 |
 |
| fot. 4 |
 |
| fot. 5 |
 |
| fot. 6 |
 |
| fot. 7 |
 |
| fot. 8 |
 |
| fot. 9 |
 |
| fot. 10 |
 |
| fot. 11 |
 |
| fot. 12 |
 |
| fot. 13 |
 |
| fot. 14 |
 |
| fot. 15 |
 |
| fot. 16 |
 |
| fot. 17 |
 |
| fot. 18 |
 |
| fot. 19 |
 |
| fot. 20 |
 |
| fot. 21 |
fot. Damian Koralewski, 2015
 |
| fot. 1 |
 |
| fot. 2 |
 |
| fot. 3 |
 |
| fot. 4 |
 |
| fot. 5 |
 |
| fot. 6 |
 |
| fot. 7 |
 |
| fot. 8 |
 |
| fot. 9 |
 |
| fot. 10 |
 |
| fot. 11 |
 |
| fot. 12 |
 |
| fot. 13 |
Renowacja
Porządkowanie cmentarza realizowane jest przez uczniów i nauczycieli Zespołu Szkół w Kikole w ramach projektu "Przypomnieć zapomniane". 31.X.2015 wraz z księdzem Dariuszem Przybyłowskim, wikariuszem parafii kikolskiej odmówiono modlitwę za zmarłych i zapalono symboliczny znicz. 7. XI. 2015 przeprowadzono pierwsze prace porządkowe. Zgrabiono liście, zebrano śmieci, odsłonięto część nagrobków, a także wycięto zbędną roślinność. W pracach pomogli pracownicy Urzędu Gminy Kikół. Nawiązano także współpracę z Parafią Ewangelicko-Augsburską w Lipnie.
Koordynatorami projektu są nauczyciele historii i języka polskiego Zespołu Szkół w Kikole: Pani Jolanta Kuczkowska, Pani Renata Kilanowska i Pan Damian Koralewski. W ten sposób szkoła wypełnia założenia programu "Uczniowie adoptują zabytki" prowadzonego przez Centrum Edukacji Obywatelskiej.
Następne prace uczniów i pracowników Urzędu Gminy miały miejsce 20.05.2016 roku. Odsłonięto wówczas kolejny nagrobek i wygrabiono teren, a także zabrano fragment słupka od dawnej bramy. W czerwcu 2016 zamontowano pamiątkową tablicę.
Osadnictwo w Kikole
Historia
Co prawda protestanccy osadnicy zostali sprowadzeni przez właścicieli Kikoła, rodzinę Zboińskich, już w II połowie XVIII w. jednak przez ponad 100 lat albo nie było ich na terenie miasta wcale albo była to bardzo mała mniejszość w porównaniu z mieszkańcami wyznania katolickiego i mojżeszowego. Głównym miejscem zamieszkania ewangelików pozostawały niedaleki Makówiec i Janowo, a także dawne centrum protestantyzmu w granicach dóbr Zboińskich, czyli Grodzeń. Na pewno w 1867 r. nie istniał żaden kantorat. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego nie wymienia obywateli ewangelickich wcale w ilości mieszkańców z lat 80. XIX w. Według wykazu płatników składek na rzecz parafii ewangelicko-augsburskiej w Lipnie z 1910 roku istniało 10 płatników z Kikoła, co oznacza że 10 rodzin (szacunkowo 50 mieszkańców) było ewangelikami. Natomiast pierwszy polski spis powszechny z 1921 roku podaje, że ewangelicy stanowili 2% mieszkańców miasta i obszaru wiejskiego łącznie (29 osób na 1271).
Ludzie
…
Bibliografia:
- 3080 Massau, Topographische Karte (Meßtischblatt) 1:25000, OKH/G StdH, 1944.
- M. M. Grzybowski, Katolickie kaplice dworskie oraz miejsca kultu innowierców na Mazowszu w drugiej połowie XVIII wieku [c. d.]: materiały źródłowe z wizytacji kościelnych, "Studnia Płockie", 1985, nr 13, s. 263.
- K. Kłodawski, Z dziejów parafii ewangelicko-augsburskiego wyznania w Lipnie (od końca XVIII wieku do roku 1914), "Notatki Płockie" 2008, nr 3 (216), s. 4, 7, 8.
- E. Kneifel, Die evangelisch-augsburgischen Gemeinden in Polen 1555-1939. Eine Parochialgeschichte in Einzeldarstellungen. Vierkirchen über München : Selbstverlag des Verfassers, 1971, s. 57-58.
- Informacje ze strony UG Kikół.
- Księga adresowa Polski (wraz z w. m. Gdańskiem) dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa, Warszawa: Towarzystwo Reklamy Międzynarodowej, 1928, s. 1999.
- Rys historyczny Kikoła, http://www.nasze.kujawsko-pomorskie.pl/ciekawostki/miejscowosci/k/445-kikol-gm-kikol-pow-lipnowski.html [dostep: 12.11.2015]
- Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych T. 1, Miasto Stołeczne Warszawa, Województwo Warszawskie. Warszawa: GUS, 1925, s. 61.
- F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski i in., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Warszawa, 1880-1902, t. IV, s. 95-96.