Cmentarz ewangelicki - Nowy Ciechocinek

del.icio.usFacebook


Położenie cmentarza - mapy

08IsVsbc_sN0SxcX0kd33iHqOuqwVJRejJUPWAS2CtGvaiXOWvZZ3Dh02gm1BUs6q4027TxNI-Dr_nc=w320

Opis cmentarza

polny.png mennonici.png
Położenie

Cmentarz położony w środkowej części wsi przy skrzyżowaniu dróg z Odolionu i prowadzacej z Wygody w stronę DK 266. Jadąc szosą (DK266) w stronę Ciechocinka skręcamy w lewo i przekraczamy przejazd kolejowy. Dalej po ok. 450 m. dojeżdżamy do drogi prowadzącej z Odolionu. Na tym skrzyżowaniu skręcamy w prawo i po niecałych 100 metrach mamy po lewej stronie cmentarz - widać charakterystyczne słupy od bramy. Od strony północno-zachodniej sąsiaduje z nieużytkami i obszarem zalesionym, od strony północno-wschodniej z drogi ku Wygodzie, od strony południowo-wschodniej z drogą z Odolionu, a od strony południowo-zachodniej z polem uprawnym.

Podstawowe informacje
Data założenia od co najmniej 1829 r.
Wyznanie ewangelicki
Ówczesna parafia Nieszawa (od 1838), kantorat Nowy Ciechocinek (od 1829)
Status nieczynny
Powierzchnia ~ 0,44 ha
Nr działki zdecydowana większość działki nr 58
Kształt prostokąt
Najstarszy zachowany nagrobek 1844 r.
Istniejąca dokumentacja Karta Cmentarza, oprac. P. Kokotkiewicz, 1987 r.
Zagrożenia śmieci, dewastacja
Stan zachowania ZŁY, Typ III
Data zamknięcia, likwidacji 1945?, -

Od strony północno-zachodniej stał niegdyś kantorat. Ten teren (ok. 0,1 ha) stanowi integralną część działki, lecz nie było tu cmentarza.

Roślinność
Drzewa dąb, lipa, kasztanowiec, sosna, brzoza, …
Krzewy lilak, głóg, grochodrzew, …
Inne trawa, pokrzywy, barwinek…

Brak zarejestrowanych pomników przyrody. Układ cmentarza czytelny. Istniała aleja.

Nagrobki i inne elementy
Nagrobki
Rodzaj Istnienie Ilość Data powstania Materiał Uwagi
Cenotafy NIE - - - -
Cippusy NIE - - - -
Grobowce TAK 4 k. XIX w - i poł. XX w. cegła, beton, piaskowiec -
Krzyże TAK 1 ? żeliwo kikut po krzyżu
Obeliski NIE - - - -
Mogiły obmurowane TAK >59 k. XIX w - I poł. XX w. lastryko, beton, piaskowiec
Mogiły ziemne NIE - - - -
Płyty poziome TAK 2 1844, 1862 piaskowiec -
Płyty pionowe NIE - - - -
Pola grobowe TAK 4 k. XIX w - I poł. XX w beton, piaskowiec
Postumenty TAK > 39 k. XIX w - I poł. XX w. piaskowiec, beton, lastryko >9 luzem i > 30 przy mogiłach
Przyścienne NIE - - - -
ŁĄCZNIE >80 stanowisk
Elementy
Rodzaj Istnienie Ilość Data powstania Materiał Uwagi
Mur ogrodzeniowy NIE - XX w. beton pozostałości po słupkach ogrodzeniowych
Brama TAK 1 XX w beton słupki po brami, 1 cały
Kościół NIE - - - -
Kaplica NIE - - - niegdyś cm sąsiadował z kantorówką wykorzystywaną jako szkoła i dom modlitwy
Inne TAK 2 XX w. beton krzyż i dzwonnica bez dzwona

Z pewnością byli tu pochowani miejscowi kantorzy.

Inskrypcje


Galeria zdjęć

fot. Michał P. Wiśniewski, 2016

{$caption}
fot. 1
{$caption}
fot. 2
{$caption}
fot. 3
{$caption}
fot. 4
{$caption}
fot. 5
{$caption}
fot. 6
{$caption}
fot. 7
{$caption}
fot. 8
{$caption}
fot. 9
{$caption}
fot. 10
{$caption}
fot. 11
{$caption}
fot. 12
{$caption}
fot. 13
{$caption}
fot. 14
{$caption}
fot. 15
{$caption}
fot. 16
{$caption}
fot. 17
{$caption}
fot. 18
{$caption}
fot. 19
{$caption}
fot. 20
{$caption}
fot. 21
{$caption}
fot. 22
{$caption}
fot. 23
{$caption}
fot. 24
{$caption}
fot. 25
{$caption}
fot. 26
{$caption}
fot. 27
{$caption}
fot. 28
{$caption}
fot. 29
{$caption}
fot. 30
{$caption}
fot. 31
{$caption}
fot. 32
{$caption}
fot. 33
{$caption}
fot. 34
{$caption}
fot. 35
{$caption}
fot. 36
{$caption}
fot. 37
{$caption}
fot. 38
{$caption}
fot. 39
{$caption}
fot. 40
{$caption}
fot. 41
{$caption}
fot. 42
{$caption}
fot. 43
{$caption}
fot. 44
{$caption}
fot. 45
{$caption}
fot. 46
{$caption}
fot. 47
{$caption}
fot. 48
{$caption}
fot. 49
{$caption}
fot. 50
{$caption}
fot. 51
{$caption}
fot. 52
{$caption}
fot. 53
{$caption}
fot. 54
{$caption}
fot. 55
{$caption}
fot. 56
{$caption}
fot. 57
{$caption}
fot. 58
{$caption}
fot. 59
{$caption}
fot. 60
{$caption}
fot. 61
{$caption}
fot. 62
{$caption}
fot. 63
{$caption}
fot. 64
{$caption}
fot. 65
{$caption}
fot. 66
{$caption}
fot. 67
{$caption}
fot. 68
{$caption}
fot. 69
{$caption}
fot. 70
{$caption}
fot. 71
{$caption}
fot. 72
{$caption}
fot. 73
{$caption}
fot. 74
{$caption}
fot. 75
{$caption}
fot. 76
{$caption}
fot. 77
{$caption}
fot. 78
{$caption}
fot. 79
{$caption}
fot. 80
{$caption}
fot. 81
{$caption}
fot. 82
{$caption}
fot. 83
{$caption}
fot. 84
{$caption}
fot. 85
{$caption}
fot. 86
{$caption}
fot. 87
{$caption}
fot. 88
{$caption}
fot. 89
{$caption}
fot. 90
{$caption}
fot. 91
{$caption}
fot. 92
{$caption}
fot. 93
{$caption}
fot. 94
{$caption}
fot. 95
{$caption}
fot. 96
{$caption}
fot. 97
{$caption}
fot. 98
{$caption}
fot. 99
{$caption}
fot. 100
{$caption}
fot. 101
{$caption}
fot. 102
{$caption}
fot. 103
{$caption}
fot. 104
{$caption}
fot. 105
{$caption}
fot. 106
{$caption}
fot. 107
{$caption}
fot. 108
{$caption}
fot. 109
{$caption}
fot. 110

fot. Karolina Falleńczyk, 2016

{$caption}
fot. 1
{$caption}
fot. 2
{$caption}
fot. 3
{$caption}
fot. 4

fot. Tymoteusz Słowikowski, 2014

{$caption}
fot. 1
{$caption}
fot. 2
{$caption}
fot. 3
{$caption}
fot. 4
{$caption}
fot. 5
{$caption}
fot. 6
{$caption}
fot. 7
{$caption}
fot. 8
{$caption}
fot. 9
{$caption}
fot. 10
{$caption}
fot. 11
{$caption}
fot. 12
{$caption}
fot. 13
{$caption}
fot. 14
{$caption}
fot. 15
{$caption}
fot. 16
{$caption}
fot. 17
{$caption}
fot. 18
{$caption}
fot. 19
{$caption}
fot. 20
{$caption}
fot. 21
{$caption}
fot. 22
{$caption}
fot. 23
{$caption}
fot. 24
{$caption}
fot. 25

fot. Michał P. Wiśniewski, 2013

{$caption}
fot. 1
{$caption}
fot. 2
{$caption}
fot. 3
{$caption}
fot. 4
{$caption}
fot. 5
{$caption}
fot. 6
{$caption}
fot. 7
{$caption}
fot. 8
{$caption}
fot. 9
{$caption}
fot. 10
{$caption}
fot. 11
{$caption}
fot. 12
{$caption}
fot. 13
{$caption}
fot. 14
{$caption}
fot. 15
{$caption}
fot. 16
{$caption}
fot. 17
{$caption}
fot. 18
{$caption}
fot. 19
{$caption}
fot. 20
{$caption}
fot. 21
{$caption}
fot. 22
{$caption}
fot. 23

fot. Karta cmentarza, oprac. P. Kokotkiewicz, 1987

{$caption}
fot. 1
{$caption}
fot. 2
{$caption}
fot. 3
{$caption}
fot. 4
{$caption}
fot. 5
{$caption}
fot. 6
{$caption}
fot. 7

Renowacja

Nie przeprowadzono.


Osadnictwo w Nowym Ciechocinku

Historia

Najwcześniejsze informacje potwierdzające istnienie osady o nazwie Nowy Ciechocinek (Ciechocinek Nowy Hollendry) pochodzą z wizytacji nieistniejącej już parafii rzymskokatolickiej w Słońsku z roku 1761. Jednakże dzisiejszy Ciechocinek (i niewykluczone, że obszar Nowego Ciechocinka) istniał już pod koniec XV wieku. Właścicielami tych terenów byli wówczas Siemikowscy (1489-1550), Sobiesierscy (1550-1582), Służewscy (1582-1639). W latach 1639-1670 nie wiadomo kto był właścicielem, a następnie od 1670 do 1810 Niemojewscy. Za ich czasów utworzono folwark, a także sprowadzono osadników olęderskich. Nie udało się ustalić, w którym roku przybyli po raz pierwszy.
Osadnicy wiary protestanckiej podlegali od 1838 parafii ewangelickiej w Nieszawie. Nieco wcześniej, bo w 1829 wybudowano kaplicę pełniącą funkcję szkoły i domu modlitwy i założono cmentarz. Przed rokiem 1829 najprawdopodobniej nowociechocińscy ewangelicy korzystali z kaplicy w Słońsku Górnym. Według statystyk z 1867, kaplica była budynkiem drewnianym, w którym uczyło się 45 uczniów. Pierwszy raz kaplica została spalona w 1889. Jak donosił periodyk kościelny, kantor Jung zdołał uratować jedynie organy. Drugi raz kaplica stanęła w płomieniach w drugie święto Bożego Narodzenia 1943 roku. Ówczesny nauczyciel nazwiskiem Daase uratował się wraz z całą rodziną jednak z całego dobytku pozostały zgliszcza. Kompleksu nigdy już nie odbudowano.
Pierwszy spis powszechny z 1921 podaje, że 64% mieszkańców Nowego Ciechocinka było ewangelikami. W większej ilości protestanci mieszkali także w sąsiednim Starym Ciechocinku. Huczne obchody stulecia istnienia kantoratu w 1929 uświetnili swoim przybyciem pastorzy z Nieszawy, Włocławka, a także niejako przypadkiem pastor z dalekiej Saksonii, którego syn był kantorem w Kamieńcu. Łącznie przybyło ok. 200 osób, co zaniepokoiło polskie władze obawiające się proniemieckiej agitacji. Narastające napięcie polsko-niemieckie skutkowało zamknięciem niemieckojęzycznych szkół wyznaniowych na terenie parafii nieszawskiej w 1939, w tym tej w Nowym Ciechocinku. Władze hitlerowskie zmieniły nazwę miejscowości na Waldkaten.

Ludzie

1837: Henryk Cylba (dostał bezzwrotne wsparcie od rządu guberni mazowieckiej w wys. 285 zł)
1867: Jan Ferdynand Marold - nauczyciel (zmarł w tym roku)
1868: Jung (kantor, któremu spaliła się kantorówka)
1935-1939: Daase - ostatni kantor, był nim jeszcze w czasie okupacji i potem został zmobilizowany. Wcześniejsi nauczyciele w okresie międzywojennym to pani Hassenruck i pan Witt
1937: Henryk Leschner (delegat na diecezjalne zebranie senioralne z parafii nieszawskiej)

Osoby zabite w 1939: Julius Elgert, Eduard Maiert, Heinrich Mutschmann, Friedrich Pankratz, Wilhelm Pankratz


Bibliografia:

  1. M. Borucki, Ziemia kujawska pod względem historycznym, jeograficznym, archeologicznym, ekonomicznym i statystycznym, Włocławek: H. Neuman, 1882, s. 170, 368. comp.jpg
  2. E. H. Busch, Beitrage zur Geschichte und Statistik des Kirchen und Schulwesens der Ev.-Augsburg. Gemeinden im Konigreich Polen, Leipzig, 1867, s. 228.
  3. "Gazeta Warszawska" 1837, nr 108, s. 1. comp.jpg
  4. "Gazeta Warszawska" 1867, nr 9, s. 1. comp.jpg
  5. "Gazeta Warszawska" 1868, nr 32, s. 1. comp.jpg
  6. "Głosy Kościelne w sprawie Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego" 1889, nr 17, s. 145. comp.jpg
  7. Karta cmentarza, oprac. P. Kokotkiewicz, 1987.
  8. E. Kneifel, Die evangelisch-augsburgischen Gemeinden in Polen 1555-1939, Vierkirchen über München : Selbstverlag des Verfassers, 1971, s. 247.
  9. T. Krzemiński, Społeczność ewangelicka w powiecie nieszawskim w okresie międzywojennym, "Ziemia Kujawska", 2004, t. 17, s. 98, 100, 107, 108.
  10. E. Mielke, Schlonsk. Chronik eines deutschen Dorfes an der Weichsel in Mittelpolen. Digital Revision von Jutta Dennerlein, 2004, s. 126, 144. comp.jpg
  11. Nowy Ciechocinek. Zakrzaczone cmentarze c. d., blog "…byłem i widziałem…", wpis z 21.12.2011, https://jerzy-foto.blogspot.com/2011/12/nowy-ciechocinek-zakrzaczone-cmentarze.html
  12. R. Guldon, Z. Guldon, Osadnictwo województwa inowrocławskiego w latach 1775-1789, "Ziemia Kujawska", 1981, t. VI, s. 106.
  13. "Przegląd Ewangelicki" 1937, nr 6, s. 7. comp.jpg
  14. M. Raczyński, Materiały do historii Ciechocinka, 1935, s. 14, 18.
  15. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych T. 1, M. St. Warszawa, województwo warszawskie. Warszawa: GUS, 1925, s. 102. comp.jpg
  16. "Słowo Pomorskie" z 09.07.1938, nr 154, s. 8. comp.jpg
  17. M. Strzelecki, Niewiele już zostało, "Gazeta Pomorska", 30 października 2006, wydanie internetowe: http://www.pomorska.pl/apps/pbcs.dll/article?AID=/20061030/INNEMIASTA01/110300326 [dostęp: 27.05.2014]
  18. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski i in., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Warszawa, 1880-1902, t. I, s. 680. comp.jpg
  19. "Thorner Freiheit" z 23.11.1939, nr 56, s. 4. comp.jpg

O ile nie zaznaczono inaczej, treść tej strony objęta jest licencją Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 License