Cmentarz ewangelicki - Podgórz II

del.icio.usFacebook


Położenie cmentarza - mapy

podgorz2.jpg

Opis cmentarza

smieci.png zabudowany.png chronione.png
Położenie

Cmentarz położony na terenie zabudowanym przy ulicy Poznańskiej 315 (naprzeciw skrzyżowania ul. Poznańskiej z ul. Stepową). Od północnego wschodu ograniczony przez teren przemysłowy, od połudnowego wschodu przez drogę ekspersową S10, od połudnowego zachodu przez nieużytki i teren gospodarstwa domowego, a od północnego zachodu przez ul. Poznańską.

Podstawowe informacje
Data założenia 1900 r.
Wyznanie ewangelicki
Ówczesna parafia Podgórz, do 1891 Toruń (Stare Miasto)
Status nieczynny
Powierzchnia ~0,55ha (Geoportal Miasta Torunia)
Nr działki 958
Kształt prostokąt
Najstarszy zachowany nagrobek I poł. XX w.
Istniejąca dokumentacja E. Piskorska, Cmentarze ewangelickie na Podgórzu. Dokumentacja naukowo-historyczna wykonana na zlecenie Miejskiego Konserwatora Zabytków w Toruniu, fot. Bohdan Horbaczewski, 1978; A. Mietz, J. Pakulski, Karta cmentarza, 1985
Zagrożenia śmieci, odpady budowlane
Stan zachowania ZŁY, Typ III
Data zamknięcia, likwidacji 1945, -
Roślinność
Drzewa grochodrzew, klon, dąb, lipa
Krzewy lilak
Inne trawa, pokrzywy, barwinek, bluszcz

Istnieje aleja główna częściowo wycięta. Brak zarejestrowanych pomników przyrody. Część drzewostanu z pewnością pierwotna. Układ cmentarza w miarę czytelny. W części połudnowo wschodniej wyodrębniona kwatera dziecięca.

Nagrobki i inne elementy
Nagrobki
Rodzaj Istnienie Ilość Data powstania Materiał Uwagi
Cenotafy NIE - - - -
Cippusy NIE - - - -
Grobowce NIE - - - -
Krzyże NIE - - - -
Mogiły obmurowane TAK ? I poł. XX w. lastryko, sztuczny kamień Szacuję, że jest tam ok. 150 nagrobków
Obejścia NIE - - - -
Obeliski NIE - - - -
Płyty poziome NIE - - - -
Płyty pionowe TAK ? - - -
Przyścienne NIE - - - -
Elementy
Rodzaj Istnienie Ilość Data powstania Materiał Uwagi
Mur ogrodzeniowy NIE - - - -
Brama NIE - - - -
Kościół NIE - - - -
Kaplica NIE - - - -
Inne NIE - - - -

Na cmentarzu spoczywają ofiary wysadzenia pociągu w Podgórzu w styczniu 1945 r.

Inskrypcje - fot. Michał P. Wiśniewski, 2010, 2012, 2015, 2016; fot. Bohdan Horbaczewski (z dokumentacji)


Galeria zdjęć

fot. Michał P. Wiśniewski, 2016;

{$caption}
fot. 1
{$caption}
fot. 2
{$caption}
fot. 3
{$caption}
fot. 4
{$caption}
fot. 5
{$caption}
fot. 6
{$caption}
fot. 7
{$caption}
fot. 8
{$caption}
fot. 9

fot. Michał P. Wiśniewski, 2015;

{$caption}
fot. 1
{$caption}
fot. 2
{$caption}
fot. 3
{$caption}
fot. 4
{$caption}
fot. 5
{$caption}
fot. 6
{$caption}
fot. 7
{$caption}
fot. 8
{$caption}
fot. 9
{$caption}
fot. 10
{$caption}
fot. 11
{$caption}
fot. 12

fot. Michał P. Wiśniewski, 2012;

{$caption}
fot. 1
{$caption}
fot. 2
{$caption}
fot. 3
{$caption}
fot. 4
{$caption}
fot. 5
{$caption}
fot. 6
{$caption}
fot. 7
{$caption}
fot. 8
{$caption}
fot. 9

Renowacja

Na początku listopada 2015 roku rozpoczęła się wycinka krzaków. Z powodu niesprzyjających warunków pogodowych prace wznowiono od grudnia. Dotychczas odkrzaczono 75% terenu. Udało się znaleźć kolejną płytę z napisami - co na tym cmentarzu jest rzadkością biorąc pod uwagę liczbę nagrobków. W pracach biorą udział Lapidaria, stowarzyszenie Nasz Podgórz, GRH "Rex", Związek Strzelecki Rzeczypospolitej Jednostka 3203 Toruń i Wydział Środowiska i Zieleni w Toruniu, który na początku 2016 wynajął firmę odkrzaczającą. Pełne odkrzaczanie, w tym usunięcie zwisających gałęzi z sosny pod linią elektryczną zakończono na początku lutego 2016.

Fotorelacje z prac:

  1. Prace z 06.02.2016 (VII)
  2. Prace z 30.01.2016 (VI)
  3. Prace z 13.01.2016 (Vb)
  4. Prace z 07.01.2016 (Va)
  5. Prace z 19.12.2015 (IV)
  6. Prace z 12.12.2015 (III)
  7. Prace z 05.12.2015 (II)
  8. Stan po listopadowej wycince (I)

Osadnictwo w Podgórzu

Historia cmentarza

Istnieją poważne rozbieżności co do daty założenia cmentarza. Według dokumentacji wykonanej przez E. Piskorską cmentarz założono w II połowie XIX w. (podobno już w 1868 r.). Skądinąd wiadomo, że tereny, na których położony jest cmentarz dołączono do Podgórza pod sam koniec XIX w. - w 1900 roku. Dlatego bardziej prawdopodobna wydaje się data zbliżona do tej ostatniej. Uwiecznione w dokumentacji żeliwne tablice pochodzą z końca XIX lub początku XX wieku (analiza porównawcza). Najstarszy ze znalezionych nagrobków pochodzi z 1902. Pod koniec stycznia 1945 r. pochowano na nim zmarłych w następstwie wybuchu pociągu z amunicją, a także niedobitki niemieckich formacji wojskowych broniących się przed Armią Czerwoną. Po II wojnie światowej został skazany na zapomnienie i dewastację. W 1966 r. pojawiły się komunikaty o jego likwidacji. Dokonano jej pomiędzy 1985, a 1994 r., nie usuwając wszystkich nagrobków.

Ludzie

Bibliografia:

  1. 3077 Podgorz, Topographische Karte (Meßtischblatt) 1:25000, Preuss. Landesaufnahme, 1909. comp.jpg
  2. K. Ciesielska, T. Zakrzewski, 450 lat toruńskiego Podgórza 1555-2005. Toruń: ToMiTo, 2005 comp.jpg
  3. K. Kluczwajd, Dzieje i skarby kościołów Torunia Podgórza. Materiały z konferencji przygotowanej przez Toruński Oddział Stowarzyszenia Historyków Sztuki przy współpracy Domu Muz w Toruniu (Toruń, 18 listopada 2006 roku). Toruń: TNOiK, 2007.
  4. H. Maercker, Geschichte der ländlichen Ortschaften und der drei kleineren Städte des Kreises Thorn in seiner früheren Ausdehnung vor der Abzweigung des Kreises Briesen i. J. 1888. Danzig, 1900. comp.jpg
  5. A. Mietz, J. Pakulski, Karta cmentarza, 1985
  6. E. Piskorska, Cmentarze ewangelickie na Podgórzu. Dokumentacja naukowo-historyczna wykonana na zlecenie Miejskiego Konserwatora Zabytków w Toruniu, fot. Bohdan Horbaczewski. Toruń, 1978.
  7. Program Ochrony Nekropolii Torunia, 2013
  8. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych T. 11, Województwo Pomorskie. Warszawa: GUS, 1926. comp.jpg
  9. O. Steinmann, Der Kreis Thorn. Statistische Beschreibung. Thorn 1866. comp.jpg
  10. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski i in., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Warszawa, 1880-1902. comp.jpg

O ile nie zaznaczono inaczej, treść tej strony objęta jest licencją Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 License