Cmentarz ewangelicki - Przewodnik

del.icio.usFacebook


Położenie cmentarza - mapy

TPGOFGUb67ewE54-O1FtSqiKE9xhut2CDIy1WFP4fP5x9BYmEsoPpcpu4GJckdG0hQttVmuTyDJRtVGdELc=w320

Opis cmentarza

las.png
Położenie

Cmentarz położony w lesie. Na zachodnim krańcu wsi znajduje się skrzyżowanie dróg. Wybieramy drogę asfaltową na południe w kierunku Lipinek i Jeżewa. Po niecałych 170 metrach mamy po lewej stronie leśną drogę. Wjeżdżamy w nią i po ok. 150 metrach mamy następne skrzyżowanie. Kierujemy się na prawo i po 100 metrach po prawej stronie widzimy cmentarz. Ze wszystkich stron sąsiaduje z lasem.

Podstawowe informacje
Data założenia k. XIX/p. XX w.
Wyznanie ewangelicki
Ówczesna parafia Przewodnik (od 1896), Nowe (1774-1896)
Status nieczynny
Powierzchnia ~0,07 ha
Nr działki nie wydzielono, na terenie działki nr 3050
Kształt prostokąt
Najstarszy zachowany nagrobek p. XX w.
Istniejąca dokumentacja
Zagrożenia śmieci, dewastacja
Stan zachowania ZŁY, Typ III
Data zamknięcia, likwidacji 1945?, -

Porównując wielkość cmentarza na starej mapy ze współczesną można odnieść wrażenie, że pierwotnie był większy.

Roślinność
Drzewa sosna, ?, , …
Krzewy lilak, śnieguliczka…
Inne trawa, …

Układ zewnętrzny częściowo czytelny, układ wewnętrzny częściowo czytelny. Brak pomników przyrody.

Nagrobki i inne elementy
Nagrobki
Rodzaj Istnienie Ilość Data powstania Materiał Uwagi
Mogiły obmurowane TAK 3 k. XIX - I poł. XX w. beton
Mogiły obmurowane z postumentem TAK 7 k. XIX - I poł. XX w. beton, piaskowiec -
Mogiły ziemne ? - - - -
Pola grobowe NIE - - - -
Krzyże NIE - - - -
Postumenty NIE - - - -
Cenotafy NIE - - - -
Cippusy NIE - - - -
Grobowce NIE - - - -
Płyty poziome NIE - - - -
Przyścienne NIE - - - -
Inne NIE - - - -
RAZEM >10 stanowisk
Elementy
Rodzaj Istnienie Ilość Data powstania Materiał Uwagi
Mur ogrodzeniowy NIE - - - -
Brama NIE - - - -
Kościół NIE - - - -
Kaplica NIE - - - -
Inne NIE - - - -
Inskrypcje


Galeria zdjęć

fot. Michał P. Wiśniewski, 2017

{$caption}
fot. 1
{$caption}
fot. 2
{$caption}
fot. 3
{$caption}
fot. 4
{$caption}
fot. 5
{$caption}" link=https://lh3.googleusercontent.com/XLMILs59d9Ed6a3HGpsyYLX8nSrSaVgPXZjsbTwJjFe8zmBDtsw-9f0zzjt1H_VhbGGjPR1Zgk7kBp2ilDA=w1600
fot. 6
{$caption}
fot. 7
{$caption}
fot. 8
{$caption}
fot. 9
{$caption}
fot. 10
{$caption}
fot. 11
{$caption}
fot. 12

Renowacja

Nie przeprowadzono.


Osadnictwo w Przewodniku

Historia

Początku miejscowości Przewodnik należy upatrywać w tworzeniu administracji leśnej na terenie Prus Zachodnich. Przewodnik stał się siedzibą obwodu leśnego Nowe (potem obwód zastąpiono słowem nadleśnictwo). Bez archiwaliów trudno podać rok powstania. Zaznaczono ją na mapie Schroettera z 1802 roku. Z jednej strony wiadomo, że Kamera Domen i Wojny w Kwidzynie już w 1784 roku wydzieliła 17 obwodów leśnych, z drugiej strony nie ma Przewodnika w spisie miejscowości z 1789. Przyjmujemy zatem roboczo, że Przewodnik powstał w ostatniej dekadzie XVIII wieku lub na samym początku XIX w. W 1818 roku prócz nadleśnictwa istniała tu karczma i niewielka kolonia z 2 dymami. W 1868 roku Przewodnik liczył 39 osób, z czego 54% to ewangelicy. Szkoła znajdowała się w Jeżewnicy (woj. pomorskie) zaś parafia ewangelicka w Nowem (ponad 20 km). Parafia ewangelicka w Przewodniku powstała w 1896 roku. Głównym inicjatorem jej powstania było Gustav Adolf Verein, które ochoczo wspierało budowę kościoła. Budynek wzniesiono nie prędzej niż w 1904. Tuż przed I wojną światową mieszkało tu 178 osób, w tym 46% ewangelików. Przypuszcza się, że cmentarz powstał wraz z parafią na przełomie XIX i XX wieku. Pierwszy spis powszechny wykazał duży spadek ludności. W 1921 żyło tu 65 osób, z czego 29% to ewangelicy. Wówczas Przewodnik składał się z wsi, nadleśnictwa, osady i 6 leśnictw.

Ludzie

Lista strat z I wojny światowej wymienia następujące nazwiska: Happe, Kuhnemann, Pestka, Petzhold, Radtke, Zimmermann

Księga adresowa Polski z 1928 r. wymienia następujące nazwiska: Groszkowski (karczma), Koschmider (tartak), Ziółkowski (młyn)


Bibliografia:

  1. 2376 Osche, Topographische Karte (Meßtischblatt) 1:25000, Reichsamt für Landesaufnahme, 1910. comp.jpg
  2. E. Jacobson, Topographisch statistisches Handbuch fur den Regierungsbezirk Marienwerder, Danzig, 1869, s. 150-151. comp.jpg
  3. E. Jakus-Borkowa, Toponimia powiatu świeckiego, 1987, s. 88. comp.jpg
  4. Księga adresowa Polski (wraz z w. m. Gdańskiem) dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa, Warszawa: Towarzystwo Reklamy Międzynarodowej, 1928, s. 1203. comp.jpg
  5. H. Maercker, Eine polnische Starostei und ein preußischer Landkreis. Geschichte des Schwetzer Kreises 1473-1873, Band II, "Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins, 1886-1888, H. 17-19", s. 171. comp.jpg
  6. K. Miesala, Zarys dziejów nadleśnictwa Osie, 2013, s. 15,
  7. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych T. 11, Województwo Pomorskie. Warszawa: GUS, 1926, s. 53. comp.jpg
  8. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski i in., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Warszawa, 1880-1902, t. IX, s. 182. comp.jpg
  9. "Thorner Presse", 1896, nr 260, s. 1. comp.jpg
  10. R. Wojnerowicz, Śladami własnej przeszłości, 2016, http://www.osie.torun.lasy.gov.pl/historia/-/asset_publisher/1M8a/content/sladami-wlasnej-przeszlosci

Unless otherwise stated, the content of this page is licensed under Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 License