Cmentarz ewangelicki - Przyłubie

del.icio.usFacebook


Położenie cmentarza - mapy

dp.PNG

Opis cmentarza

zabudowany.png mennonici.png renowacja.png
Położenie

Cmentarz położony na terenie zabudowanym przy drodze wojewódzkiej nr 394. Jadąc drogą krajową nr 10 zjeżdżamy z niej na drogę nr 394 i po 1,75 km po prawej stronie w odległości ok. 30 m widzimy ogrodzony cmentarz. Tuż za nim mamy drogę do gospodarstwa i drewnianą wiatę przy której stoi tablica. Cmentarz sąsiaduje z nieużytkami, terenami posesji i drogami dojazdowymi.

Podstawowe informacje
Data założenia pocz. XVIII w.
Wyznanie menonicko-ewangelicki
Ówczesna parafia Solec Kujawski (od 1834), przedtem Bydgoszcz. Szkoła służąca też jako dom modlitwy znajdowała się w Przyłubiu, wiadomo też o korzystaniu z posługi duszpasterskiej w Górsku
Status nieczynny
Powierzchnia ~0,16 ha
Nr działki 81 i kawałek 82/3
Kształt prostokąt
Najstarszy zachowany nagrobek 1834
Istniejąca dokumentacja ?
Zagrożenia -
Stan zachowania UPORZĄDKOWANY, Typ VIb
Data zamknięcia, likwidacji 1945, -
Roślinność
Drzewa dąb
Krzewy lilak, …
Inne trawa, …

Brak alei lub niemożliwa do wyodrębnienia. SUIKZP wymienia 2 dęby szypułkowe będące pomnikami przyrody o średnicach 424 i 436 cm. Dziś rośnie tam tylko jeden i to uschnięty, w pniu którego znajduje się gniazdo szerszeni.

Nagrobki i inne elementy
Nagrobki
Rodzaj Istnienie Ilość Data powstania Materiał Uwagi
Cenotafy NIE - - - -
Cippusy NIE - - - -
Grobowce NIE - - - -
Krzyże TAK 4 XIX i XXI w. drewno, żeliwo 3 kikuty i 1 wstawiony w miejscu znalezienia krzyża żeliwnego Evy Pansegrau
Mogiły obmurowane TAK >15 k. XIX - I poł. XX w. piaskowiec, lastryko, sztuczny kamień
Mogiły ziemne NIE - - - -
Obeliski NIE - - - -
Pola grobowe TAK 9 IV ćw. XIX - pocz. XX w. żeliwo prawie wszystkie niekompletne
Postumenty TAK > 15 k. XIX w. - I poł. XX w. piaskowiec, lastryko, beton
Płyty poziome NIE - - - -
Płyty pionowe NIE - - - -
Przyścienne NIE - - - -
Elementy
Rodzaj Istnienie Ilość Data powstania Materiał Uwagi
Mur ogrodzeniowy TAK - przed 2008 siatka ogrodzeniowa do tego lilakowy żywopłot
Brama TAK 1 przed 2008 furtka metalowa od 2014 zamknięta na klucz
Kościół NIE - - - -
Kaplica NIE - - - -
Inne TAK 1 przed 2008 - tablica informacyjna

Brak danych o pochówkach osób znanych i szczególnie zasłużonych.

Inskrypcje - fot. Michał P. Wiśniewski, 2015


Galeria zdjęć

fot. Michał P. Wiśniewski, 2015

{$caption}
fot. 1
{$caption}
fot. 2
{$caption}
fot. 3
{$caption}
fot. 4
{$caption}
fot. 5
{$caption}
fot. 6
{$caption}
fot. 7
{$caption}
fot. 8
{$caption}
fot. 9
{$caption}
fot. 10
{$caption}
fot. 11
{$caption}
fot. 12
{$caption}
fot. 13
{$caption}
fot. 14
{$caption}
fot. 15
{$caption}
fot. 16
{$caption}
fot. 17
{$caption}
fot. 18
{$caption}
fot. 19
{$caption}
fot. 20
{$caption}
fot. 21
{$caption}
fot. 22
{$caption}
fot. 23
{$caption}
fot. 24
{$caption}
fot. 25
{$caption}
fot. 26
{$caption}
fot. 27
{$caption}
fot. 28
{$caption}
fot. 29
{$caption}
fot. 30
{$caption}
fot. 31
{$caption}
fot. 32
{$caption}
fot. 33
{$caption}
fot. 34
{$caption}
fot. 35
{$caption}
fot. 36
{$caption}
fot. 37
{$caption}
fot. 38
{$caption}
fot. 39
{$caption}
fot. 40
{$caption}
fot. 41
{$caption}
fot. 42
{$caption}
fot. 43
{$caption}
fot. 44
{$caption}
fot. 45
{$caption}
fot. 46
{$caption}
fot. 47
{$caption}
fot. 48
{$caption}
fot. 49
{$caption}
fot. 50
{$caption}
fot. 51
{$caption}
fot. 52
{$caption}
fot. 53
{$caption}
fot. 54
{$caption}
fot. 55
{$caption}
fot. 56

Renowacja

Cmentarz został ogrodzony, posiada furtkę wejściową. Na jego terenie zamontowano tablicę informacyjną zawierającą błąd. Obecnie (od 2014) furtka jest zamknięta na klucz. Można go zdobyć kontaktując się z Urzędem Miasta i Gminy albo u sołtysa. Zieleń jest okresowo koszona. Działań na nagrobkach raczej nie przeprowadzano. Jeden z krzyży został zabrany do soleckiego muzeum miejskiego, a na jego miejscu znajduje się dziś krzyż drewniany. Ze zdjęć z Planu Odnowy Miejscowości wynika, że działań porządkowych dokonywano przed 2008.


Osadnictwo w Przyłubiu

Historia

Przyłubie to olęderska kolebka Kujaw. Tu za sprawą braci Przyłubskich, ówczesnych właścicieli wsi, pojawili się najwcześniej. Kontrakt spisano w Toruniu 3 stycznia 1594 r. Protestanci z Przyłubia, w tym menonici wyparci czasem przez ewangelików uczęszczali do parafii w Solcu Kujawskim od 1834 r. Przedtem musieli udawać się aż do Bydgoszczy. Na miejscu prawdopodobnie od samego początku, a na pewno od I poł. XVII w. istniała szkoła pełniąca funkcję domu modlitwy. Z zapisków wynika, że mieszkańcy w XVII w. przedostawali się na drugą stronę Wisły do Górska gdzie dokonywano chrztów i pochówków. Ewangelicy stanowili zdecydowana większość mieszkańców Przyłubia Niemieckiego, które od zachodu graniczyło z Przyłubiem Polskim. Wg pierwszego spisu powszechnego z 1921 r. było ich 84%. Inne niemieckie nazwy Przyłubia prócz Deutsch Przylubie, Weichselthal (1906-1939 i 1939-1942), Weichseltal (1942-1945). Pojawia się też nazwa Grodzyna, Grätz an der Weichsel. Na podstawie dostępnej mapy z 1890 wynika, że była to część Przyłubia, a Weichselthal to nazwa już wówczas używana.

Ludzie

Pierwsi osadnicy, którzy podpisali kontrakt z braćmi Przyłubskimi w 1594: Mateusz Becker, Herman Berenths, Mateusz Kloss, Jacob Daniel, Jurgen Knoff, Johann Otte, Hans Otte

Księga strat z I wojny światowej zawiera następujące nazwiska: Behnke, Breitzke, David, Finger, Firchau, Gerth, Gollnick, Griebe, Hess, Jabs, Jahnke, Kazick, Kruger, Kusinski, Lehmann, Pansegrau, Petrich, Piochowski, Rentz, Scheerer, Schroder, Stange, Stein, Wilschewski, Windmuller

Księga adresowa z 1928 r. zawiera następujące nazwiska: Finger (gospodarz), Griebe (gospodarz), Kamieński (szewc), Lange (gospodarz), Merschel (zajazd), Mitschke (gospodarz, cegielnia), Pawlak (krawiec), Voelkner (gospodarz)


Źródła i opracowania:

  1. P36 S26 I Kabat, WIG, 1:25 000, 1933. comp.jpg
  2. Gemeindelexikon die Regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Oppeln : auf Grund der Ergebnisse der Volkszählung vom 1. Dezember 1910 und anderer amtlicher Quellen, Berlin, 1912, s. 6-7 (Reg. Bromberg). comp.jpg
  3. Z. Guldon, R. Kabaciński, Przywileje lokacyjne Przyłubia z lat 1359-1594, "Dokumenty do dziejów Kujaw i ziemi dobrzyńskiej XIV - XIX w", 1974.
  4. Historia Przyłubia, http://przylubie.blogspot.com/p/historia-przyubia.html
  5. Księga adresowa Polski (wraz z w. m. Gdańskiem) dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa, Warszawa: Towarzystwo Reklamy Międzynarodowej, 1928, s. 1436. comp.jpg
  6. Plan Odnowy miejscowości Przyłubie na lata 2008-2015, 2008, http://www.bip.soleckujawski.pl/dokumenty/uchwala_plan_odnowy_przylubie_2008.pdf
  7. P. Rudolf, Z historii Solca Kujawskiego i okolicznych wsi, 2003.
  8. E. Schmidt, Geschichte des Deutschtums in Lande Posen unter polnischer Herrschaft, Bromberg: Mitteler'lche Buchhandlung, 1904, s. 319. comp.jpg
  9. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych T. 10, Województwo Poznańskie. Warszawa: GUS, 1926, s. 5. comp.jpg
  10. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski i in., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Warszawa, 1880-1902, t. IX, s. 217. comp.jpg
  11. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Solec Kujawski. Część druga. Kierunki rozwoju, Solec Kujawski, 2008, s. 26, 39.
  12. Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschadten des Bromberger Regierungsbezirks, 1818, s. 19. comp.jpg
  13. Verzeichniss aller Ortschaften des Bromberger Regierungs-Bezirks : mit einer geographisch-statistischen Übersicht derselben, Bromberg: Gruenauer, 1833, s. 6. comp.jpg
  14. Verzeichniss sämmtlicher Ortschaften des Regierungs-Bezirks Bromberg, Bromberg: M. Aronsohn, 1860, s. 10-12. comp.jpg
  15. A. Werner, Geschichte der evangelischen Parochieen in der Provinz Posen. Posen: W. Decker, 1898, s. 367. comp.jpg

O ile nie zaznaczono inaczej, treść tej strony objęta jest licencją Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 License