Położenie | Opis | Zdjęcia | Renowacja | Osadnictwo | Bibliografia
Położenie cmentarza - mapy
 |
Opis cmentarza
Położenie
Cmentarz położony na niewielkim wzniesieniu, ok. 260 m. na wschód od DK nr 91. Od południa zbocza wzgórza są strome i opadają ku rzece. Będąc na wysokości północnego krańca jeziora Czarownic, tuż za najbardziej wysuniętymi zabudowaniami miasta Nowe (ul. Dębowa), należy skręcić na wschód (w prawo). Po ok. 260 m., z lewej strony zauważymy pozostałości po cmentarzu.
Podstawowe informacje
| Data założenia | 1877 w. |
| Wyznanie | ewangelicki |
| Ówczesna parafia | Nowe (od 1774) |
| Status | nieczynny |
| Powierzchnia | ~ 0,06 ha (karta cmentarza) |
| Nr działki | niewyodrębniona, na terenie 1/16 |
| Kształt | sześciokąt (patrz mapka) |
| Najstarszy zachowany nagrobek | ? |
| Istniejąca dokumentacja | ? |
| Zagrożenia | śmieci |
| Stan zachowania | BARDZO ZŁY, Typ III |
| Data zamknięcia, likwidacji | 1945, ? |
Niewykluczone, że cmentarz mógł być nieco większy.
Roślinność
| Drzewa | klon, jesion, buk |
| Krzewy | lilak, grochodrzew,… |
| Inne | trawa, pokrzywy, … |
Brak zarejestrowanych pomników przyrody. Aleja zatarta. Czytelny zarys w obrębie murów, lecz sam układ nagrobków nieczytelny ze względu na zdewastowanie.
Nagrobki i inne elementy
| Nagrobki | |||||
| Rodzaj | Istnienie | Ilość | Data powstania | Materiał | Uwagi |
| Cenotafy | NIE | - | - | - | - |
| Cippusy | NIE | - | - | - | - |
| Grobowce | NIE | - | - | - | - |
| Krzyże | NIE | - | - | - | - |
| Obejścia | NIE | - | - | - | - |
| Obeliski | NIE | - | - | - | - |
| Mogiły obmurowane | TAK | 1 | I poł XX w. | lastryko | nie wiadomo gdzie stała pierwotnie |
| Mogiły ziemne | NIE | - | - | - | - |
| Płyty poziome | NIE | - | - | - | - |
| Płyty pionowe | NIE | - | - | - | - |
| Postumenty | TAK | 2 | I poł. XX w. | lastryko | nie wiadomo gdzie stały pierwotnie |
| Przyścienne | NIE | - | - | - | - |
| ŁĄCZNIE | ? | ||||
| Elementy | |||||
| Rodzaj | Istnienie | Ilość | Data powstania | Materiał | Uwagi |
| Mur ogrodzeniowy | NIE | - | - | cegła | rozwalone fragmenty muru i podmurówki, na której było żeliwne ogrodzenie |
| Brama | NIE | - | - | cegła | pozostałości 2 słupków od bramy, destrukty |
| Kościół | NIE | - | - | - | - |
| Kaplica | NIE | - | - | - | - |
| Inne | NIE | - | - | - | - |
Na cmentarzu najprawdopodobniej spoczywają członkowie rodu Hübschmann, od 1877 r. do 1920 r. właściciele majątku w Nowem. Jedną ze zmarłych była córka właściciela Edwarda Hübschmanna, Maria Henryka Schmidt z domu Hübschmann (1842-1877).
Inskrypcje
Nie znaleziono.
Galeria zdjęć
fot. Roman Kraiński, 2014
 |
| fot. 1 |
 |
| fot. 2 |
 |
| fot. 3 |
 |
| fot. 4 |
 |
| fot. 5 |
 |
| fot. 6 |
 |
| fot. 7 |
Zdjęcia z karty cmentarza. Dzięki uprzejmości WUOZ w Toruniu, oddział w Bydgoszczy, oprac. B. Sądowski, 1987.
 |
| fot. 1 |
 |
| fot. 2 |
 |
| fot. 3 |
Renowacja
Nie przeprowadzono.
Osadnictwo w Nowem (osadzie).
Historia
…
Ludzie
- Eduard Hübschmann - właściciel folwarku w latach 1877-1920
- Maria Henryka Schmidt z domu Hübschmann (1842-1877) - córka E. Hübschmanna
Bibliografia:
- 2378 Neuenburg in Westpr., Topographische Karte (Meßtischblatt) 1:25000, Preuss. Landesaufnahme, 1928.
- Informacje od Pana Kazimierza Pamuły.
- Karta cmentarza, oprac. B. Sądowski, 1987.
- K. Kościelski, Kościoły i kaplice w Nowem, Gdańsk: B. Milski, 1896, s. 128.
- S. Podraza, Stare cmentarze Nowego, "Głos Nowego", 1999, nr 10-12, s. 19,
- Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych T. 11, Województwo Pomorskie. Warszawa: GUS, 1926, s. 53
- M. Śliwa, Cmentarze innowiercze gminy Nowe, "Głos Nowego", 2014, nr 8-12, s. 3,