Cmentarz ewangelicki rodowy - Pień

del.icio.usFacebook


Położenie cmentarza - mapy

pien.PNG

Opis cmentarza

las.png rodowy.png
Położenie

Cmentarz położony na skraju lasku. Jedziemy ok. 200 m. na północ od dawnego dworu drogą w stronę Rafy do skrzyżowania gdzie skręcamy w lewo. Następnie podjeżdżamy ok. 200 na skraj lasu. Pozostałości po grobowcu/mauzoleum znajdują się po prawej stronie (charakterystyczne zakrzaczenie). Ze wszystkich stron graniczy z laskiem.

Podstawowe informacje
Data założenia k. XIX w. ?
Wyznanie ewangelicki
Ówczesna parafia Ostromecko (od 1855), przedtem Chełmno, od 1862 Ostromecko samodzielną parafią)
Status nieczynny
Powierzchnia ~0,03 ha?
Nr działki nie wyodrębniono, na terenie działki nr 27
Kształt prostokąt
Najstarszy zachowany nagrobek ?
Istniejąca dokumentacja
Zagrożenia śmieci, likwidacja fundamentów
Stan zachowania FATALNY, Typ III
Data zamknięcia, likwidacji 1945, -
Roślinność
Drzewa dąb, …
Krzewy lilak, …
Inne bluszcz, …

Brak zarejestrowanych pomników przyrody. Układ cmentarza nieznany.

Nagrobki i inne elementy
Nagrobki
Rodzaj Istnienie Ilość Data powstania Materiał Uwagi
Cenotafy NIE - - - -
Cippusy NIE - - - -
Grobowce NIE - - - -
Krzyże NIE - - - -
Obeliski NIE - - - -
Mogiły obmurowane NIE - - - -
Mogiły ziemne NIE - - - -
Płyty poziome NIE - - - -
Płyty pionowe NIE - - - -
Pola grobowe TAK 1 k. XIX / pocz. XX w. cegła fundamenty
Postumenty NIE - - - -
Przyścienne NIE - - - -
ŁĄCZNIE 1
Elementy
Rodzaj Istnienie Ilość Data powstania Materiał Uwagi
Mur ogrodzeniowy NIE - - - -
Brama NIE - - - -
Kościół NIE - - - -
Kaplica NIE - - - -
Inne NIE - - - -

Nie mamy pewności, która rodzina spoczywa w grobowcu: Eichstaedt i/lub Boldt.

Inskrypcje

Nie znaleziono.


Galeria zdjęć

fot. Kornel Pleskot, 2016;

{$caption}
fot. 1
{$caption}
fot. 2
{$caption}
fot. 3
{$caption}
fot. 4
{$caption}
fot. 5
{$caption}
fot. 6
{$caption}
fot. 7
{$caption}
fot. 8
{$caption}
fot. 9
{$caption}
fot. 10

Renowacja

Nie przeprowadzono. Grobowiec został rozebrany i częściowo zasypany. Wystają tylko fundamenty.


Osadnictwo w Pniu

Historia

Najstarsze pisemne wzmianki o Pniu pochodzą z aktu nadania biskupowi chełmińskiemu Chrystianowi z 1222. Pień wyszczególniony jest jako gród, co oznacza, że osadnictwo w tym miejscu ma o wiele starszą metrykę. Zostało to potwierdzone badaniami archeologicznymi. Od 1222 do czasów krzyżackich dziedzicem grodu Pień i okolicznych wsi był Świetopełk. W wyniku wojny z Krzyżakami dochodzi w 1248 do ugody na mocy której Świętopełk zrzeka się grodu i praw do pobierania cła. Krzyżacy ustanawiają w Pniu siedzibę prokuratorii rozbudowując gród do postaci zamku. Administracyjnie Pień podlega komturstwu bierzgłowskiemu, a potem toruńskiemu. Upadek grodu i zamku nastapił w okresie wojny trzynastoletniej, po której ziemia chełmińska przechodzi pod panowanie polskie. Po 1466 Pień staje się majątkiem szlacheckim. Jego właścicielami są Elżanowscy aż do 1613, gdy zostaje sprzedany benedyktynkom chełmińskim. Te zaś oddały go w dzierżawę rodzinie von Lewiński, którzy gospodarowali prawdopodobnie do najpóźniej połowy XIX w. Późniejsze dostępne spisy właścicieli majątków informują o właścicielu nazwiskiem Eichstaedt. Z tej rodziny pochodził urodzony w Pniu w 1855 Leo Eichstaedt - sędzia sądu okręgowego, parlamentarzysta partii konserwatywnej (stąd teza o tym, że Lewińskich nie było już w latach 50. XIX wieku). Zdzisław Raszeja podaje, że kolejny właściciel Hermann Boldt kupił Pień w 1882, tymczasem w spisach właścicieli Boldt pojawia się w 1903 w towarzystwie poprzedniego właściciela Karla Eichstaedta. A zatem co najmniej do 1903 Eichstaedtowie byli właścicielami Pnia natomiast Boldt stał się samodzielnym gospodarzem między 1903, a 1909. Zbudował nową zagrodę folwarczną z domem mieszkalnym.Dopiero z Pomorskiego Dziennika Wojewódzkiego z 1930 dowiadujemy się, że Hermann ożenił się z córką Eichstaedta Luizą. Nie wiadomo do końca, czy spadkobierca Hugo Boldt był synem Hermanna. Z pewnością zapisał się fatalnie dla historii miejscowych Polaków gdyż był członkiem organizacji Selbschutz odpowiadającym za zamordowanie Jana Raszei, listonosza z Ostromecka.
Warto pamiętać, że w Pniu najprawdopodobniej w II poł. XVII w. osiedlono osadników olęderskich, wśród których bywali menonici. W 1667 byli obecni w osadzie Słończ-Pień. Przypuszcza się, że ze względu na nazwisko Boldt pochodził od osadników olęderskich.

Ludzie

Lista strat z I wojny światowej zawiera następujące nazwiska: Fehlauer, Klawitter, Kuligowski, Strehlau,

Księga adresowa Polski z 1928 r. zawiera następujące nazwiska: Hermann Boldt (właściciel ziemski), Opaczek (kowal)


Bibliografia:

  1. 2875 Fordon, Topographische Karte (Meßtischblatt) 1:25000, Preuss. Landesaufnahme, 1909. comp.jpg
  2. F. Calsow, General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer in Norddeutschland, T. IV Westpreussen, Berlin, 1872, s. 144. comp.jpg
  3. J. T. Dziedzic, P. Ossowski, Powiat i miasto Chełmno. Monografia krajoznawcza. Chełmno: F. Tyszkiewicz, 1923, s. 110, 144. comp.jpg
  4. Gemeindelexikon. Auf Grund der Ergebnisse der Volkszahlung vom 1 December 1910 und anderer amtlischer Quellen, H. 3. Regierungsbezirk Marienwerder, Berlin: Verlag des Koniglichen Stastitsischen Landesamts, 1912, s. 10-11. comp.jpg
  5. A. Harnoch, Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen. Neidenburg, 1890, s. 483-484. comp.jpg
  6. Książka adresowa gospodarstw rolnych ponad 50 hektarów wojew. pomorskiego, Toruń, 1923, s. 82-83. comp.jpg
  7. Księga adresowa Polski (wraz z w. m. Gdańskiem) dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa, Warszawa: Towarzystwo Reklamy Międzynarodowej, 1928, s. 1199. comp.jpg
  8. Księga adresowa gospodarstw rolnych ponad 50 hektarów województwa pomorskiego, Toruń, 1929, s. 112. comp.jpg
  9. Pień na stronie PolskieZabytki.pl, http://www.polskiezabytki.pl/m/obiekt/1568/Pien/
  10. Pień w internetowym Słowniku Ziem Polskch w średniowieczu, http://www.slownik.ihpan.edu.pl/search.php?id=1470&q=pie%C5%84&d=0&t=0
  11. "Pomorski Dziennik Wojewódzki" z 1930, nr 19, s. 536. comp.jpg
  12. Provinz Westpreussen. Im Auftrag der Landwirtschaftskammer unter Mitwirkung der Königlichen Behörden der Provinz, Berlin, 1909, s. 146. comp.jpg
  13. Z. Raszeja, Ostromecko i okolice, Bydgoszcz: Margrafsen, 2002, s. 98-107.
  14. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych T. 11, Województwo Pomorskie. Warszawa: GUS, 1926, s. 9. comp.jpg
  15. Studium Uwarunkowań i Zagospodarowania Przestrzennego, Dąbrowa Chełmińska, 2005, http://www.bip.dabrowachelminska.lo.pl/?cid=151&bip_id=587 [dostęp: 17.03.2015]
  16. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski i in., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Warszawa, 1880-1902, t. VII, s. 693. comp.jpg
  17. T. Więcławski, Powiat bydgoski jest pełny zapomnianych cmentarzy, "Poza Bydgoszcz" 2015, nr 39, http://pozabydgoszcz.pl/archiwa/powiat-bydgoski-jest-pelny-zapomnianych-cmentarzy
  18. Wer ist's? Unsere Zeitgenossen, Leipzig, 1911, s. 325. comp.jpg
  19. Westpreussisches Güter-Adressbuch, Stettin: P. Niekammer, 1903, s. 82-83. comp.jpg

O ile nie zaznaczono inaczej, treść tej strony objęta jest licencją Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 License