Cmentarz ewangelicki rodowy - Wichorze

del.icio.usFacebook


Położenie cmentarza - mapy

Przechwytywanie.PNG

Opis cmentarza

las.png rodowy.png
Położenie

Cmentarz znajduje się na terenie parku podworskiego na zachód od jeziora. Po wejściu na teren dawnego majątku należy kierować się w stronę parku, iść wzdłuż cieku wodnego, a po przejściu przez betonową kładkę kierować się ku lekkiemu wzniesieniu ok. 50 m na wprost kładki. Choć teren nie jest nigdzie pilnowany to należy pamiętać, że jest własnością prywatną.

Podstawowe informacje
Data założenia 1844?
Wyznanie ewangelicki
Ówczesna parafia Chełmno (od 1772)
Status nieczynny
Powierzchnia ?
Nr działki nie wyodrębniono, ne terenie 106
Kształt ?
Najstarszy zachowany nagrobek ?
Istniejąca dokumentacja -
Zagrożenia likwidacja resztek
Stan zachowania FATALNY, Typ III
Data zamknięcia, likwidacji 1945?, -
Roślinność
Drzewa dąb, klon, kasztanowiec, lipa, …
Krzewy
Inne trawa, …

Brak informacji o istnieniu alei. Brak danych o pomnikach przyrody.

Nagrobki i inne elementy
Nagrobki
Rodzaj Istnienie Ilość Data powstania Materiał Uwagi
Cenotafy NIE - - - -
Cippusy NIE - - - -
Grobowce NIE - - - -
Krzyże NIE - - - -
Mogiły obmurowane TAK 4 I poł. XX w. ? -
Obeliski NIE - - - -
Pola grobowe NIE - - - -
Płyty pionowe NIE - - - -
Płyty poziome NIE - - - -
Postumenty TAK 1 1897 ? -
Przyścienne NIE - - - -
Inne NIE - - - -
RAZEM -
Elementy
Rodzaj Istnienie Ilość Data powstania Materiał Uwagi
Mur ogrodzeniowy TAK - - cegła fragmenty ceglanych słupów
Brama NIE - - - -
Kościół NIE - - - -
Kaplica NIE - - - -
Inne NIE - - - -

Na cmentarzu pochowano właścicieli majątku Wichorze, rodzinę von Loga.

Inskrypcje


Galeria zdjęć

fot. Kornel Pleskot, 2015

{$caption}
fot. 1
{$caption}
fot. 2
{$caption}
fot. 3
{$caption}
fot. 4
{$caption}
fot. 5
{$caption}
fot. 6
{$caption}
fot. 7
{$caption}
fot. 8
{$caption}
fot. 9
{$caption}
fot. 10
{$caption}
fot. 11
{$caption}
fot. 12
{$caption}
fot. 13
{$caption}
fot. 14
{$caption}
fot. 15
{$caption}
fot. 16
{$caption}
fot. 17
{$caption}
fot. 18
{$caption}
fot. 19
{$caption}
fot. 20
{$caption}
fot. 21
{$caption}
fot. 21

Renowacja

Nie przeprowadzono. Nie znaleziono także płyty nagrobnej z 1844 wspomnianej na stronie PolskieZabytki. Według Gminnego Programu Ochrony Zabytków cmentarz posiadał mur ogrodzeniowy wraz z bramą wejściową. Oprócz nieznanych przedstawiciela rodu, zmarłego w 1844 na cmentarzu spoczywają:

1. Herrmann Ludwig von Loga, landrat (1816-1891)
2. Valerie von Doring (1827-1912), zona Hermanna
3. Gottlieb Alexander Herrmann von Loga, porucznik kawalerii (1859-1911)


Osadnictwo w Wichorzu

Historia

Pierwsza wzmianka o Wichorzu pochodzi z 1376 roku. Od początku był top majątek prywatny. Pierwszym właścicielem był Sander z Wichorza. W czasach krzyżackich leżał na terenie komturstwa starogrodzkiego. W okresie I Rzeczpospolitej poznanymi właścicielami byli Wichorscy, Prontniccy, Oasieczkowscy (1570), Czapscy (1659), Koreccy (1667). Rodzina von Loga, która uzyskała tytuł szlachecki w 1775 stała się właścicielem majątku w 1788 i była nim nieprzerwane aż do 1945. W ich posiadaniu (w różnym okresie czasowym) znajdował się także Niemczyk i pobliskie Cepno. Po landracie Herrmannie Ludwigu, zmarłym w 1891, majątek objął syn Gottlieb Alexander Herrmann, porucznik kawalerii. Ten wraz z Elfrydą von Kummer z Berlina miał 4 dzieci. Po jego śmierci w 1911 majątkiem zarządzała wdowa z najstarszym synem. Najstarszy syn Hans Heinrich został wraz z matką, żoną i dzieckiem rozstrzelany w 1945 przez Armię Czerwoną już na terenie dzisiejszych Niemiec. Dwójka młodszych synów zginęła w I wojnie światowej. Drugą wojnę na krótko przeżyła najmłodsza z córek Maria Theodora, zmarła w 1946.
Majątek prócz dworu z parkiem, w którym założono cmentarz był olbrzymim folwarkiem z gorzelnią, owczarnią, hodowlą koni. Po 1945 w Wichorzu w dworze utworzono Zarząd Powiatowy Nieruchomości Ziemskich, a od 1949 funkcjonował PGR wraz z gorzelnią. Obecnie teren jest w rękach prywatnych. Ciężko w to uwierzyć, ale całość wraz z parkiem znajduje się w rejestrze zabytków, choć wszystkie budowle są w stanie agonalnym.
Według spisu z 1921 w Wichorzu mieszkało 13 ewangelików (5% mieszkańców), a zatem prawdopodobnie była to rodzina von Loga i najbliżsi współpracownicy z folwarku. W latach 80. XIX w. protestanci stanowili 36% mieszkańców. Podlegali pod parafię ewangelicką w Chełmnie.

Ludzie

Znani członkowie rodu von Loga
1. Herrmann Ludwig Leopold von Loga, landrat (1816, ? -1891, Wichorze)
2. Valerie von Doring (1827-1912, Wichorze) mieli syna Gottlieba Alexandra Herrmanna
3. Gottlieb Alexander Herrmann von Loga, porucznik kawalerii (18.11.1859, Wichorze - 06.11.1911, Wichorze)
4. Elfryda Eva Maria Dorota von Kummer (29.03.1870, Berlin - 30.04.1945, Mecklemburgia)
5. Hans Heinrich (1891-1945) - zmarł rozstrzelany z matką, żoną i dzieckiem
6. Viktor (1893-1915) - w IWS
7. Herrmann (1895-1914) - w IWS
8. Maria Theodora (1898-1946)

Lista strat z I wojny światowej: Baranski, Braun, Filarecki, Folborski, Fuchs, Geminski, Henning, Kawecki, Kazaniecki, Kordowski, Kwiatkowski, Herrmann von Loga, Viktor von Loga, Malinowski, Młodzimiewski, Muller, Murawski, Ogdowski, Piontkowski, Plyczinski, Reiwer, Szymanski, Tolodziecki,

Księga adresowa Polski z 1928: Kozicki (kowal), Elfryda von Loga (właścicielka majątku)


Bibliografia:

  1. 2777 Papau, Topographische Karte (Meßtischblatt) 1:25 000, Preuss. Landesaufnahme, 1905. comp.jpg
  2. M. Biskup (red.), Dzieje Chełmna i jego regionu. Toruń: TNT, 1968, s. 405, 414. comp.jpg
  3. F. Calsow, General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer in Norddeutschland, T. IV Westpreussen, Berlin, 1872, s. 138-139. comp.jpg
  4. J. T. Dziedzic, P. Ossowski, Powiat i miasto Chełmno. Monografja krajoznawcza, Chełmno, 1923, s. 108, 139. comp.jpg
  5. Gminny Program Opieki nad Zabytkami Gminy Stolno na lata 2014 - 2017, Stolno, 2014, s. 9, 10, 14, 15, 40, 59. comp.jpg
  6. Handbuch des Grundbesitzes im Deutschen Reiche, Berlin, 1880, s. 36-37. comp.jpg
  7. A. Harnoch, Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen. Neidenburg, 1890, s. 475-476. comp.jpg
  8. M. Janicki, Handbuch des preußischen Adels, 1892, t. 1, s. 312. comp.jpg
  9. J. Krzepela, Rody ziem pruskich, cz. I, Kraków, 1927, s. 107. comp.jpg
  10. Książka adresowa gospodarstw rolnych ponad 50 hektarów wojew. pomorskiego, 1926, s. 86-87. comp.jpg
  11. Księga adresowa gospodarstw rolnych ponad 50 hektarów województwa pomorskiego, Toruń, 1929, s. 120. comp.jpg
  12. Księga adresowa Polski (wraz z w. m. Gdańskiem) dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa, Warszawa: Towarzystwo Reklamy Międzynarodowej, 1928, s. 1240. comp.jpg
  13. L. Ledebur, Adelslexicon der preussischen Monarchie, Berlin, 1854-1856, s. 48, 110, 231. comp.jpg
  14. K. Czapski, Najstarsze dzieje Czapskich herbu Leliwa, [w:] "Między wielką polityką, a szlacheckim partykularzem. Studia z dziejów nowożytnej Europy", 1993, s. 363. comp.jpg
  15. Provinz Westpreussen / im Auftrag der Landwirtschaftskammer unter Mitwirkung der Königlichen Behörden der Provinz, 1909, s. 142-143. comp.jpg
  16. K. Rauer, Hand-Matrikel der in sämmtlichen Kreisen des preussischen Staats auf Kreis- und Landtagen vertretenen Rittergüter, 1857, s. 46. comp.jpg
  17. Wichorze w internetowym Słowniku Historyczno-geograficznym Ziem Polskich w średniowieczu, http://www.slownik.ihpan.edu.pl/search.php?id=2059
  18. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych T. 11, Województwo Pomorskie. Warszawa: GUS, 1926, s. 10. comp.jpg
  19. Studium Uwarunkowań i Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Stolno, Stolno, 2009, s. 43, 46-47. comp.jpg
  20. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Warszawa, 1880-1902, t. XIII, s. 282. comp.jpg
  21. Westpreussisches Güter-Adressbuch, Stettin, 1903, s. 84-85. comp.jpg
  22. Wichorze na stronie PolskieZabytki.pl, http://www.polskiezabytki.pl/m/obiekt/1401/Wichorze/

Unless otherwise stated, the content of this page is licensed under Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 License