Cmentarz ewangelicki - Teodorowo

del.icio.usFacebook


Położenie cmentarza - mapy

teodorowo.JPG

Opis cmentarza

polny.png chronione.png
Położenie

Cmentarz polny położony we wschodniej części wsi, ok. 300 m. na zachód od jeziora Tupadły. Będąc przy cmentarzu parafialnym w Wielgiem kierujemy się do Teodorowa drogą w stronę Orłowa ok. 750 m do przydrożnej kapliczki, za którą skręcamy w prawo w drogę polną. Następnie ok. 370 m. do najbliższego skrzyżowania z drogą polną gdzie skręcamy w lewo. Dalej ok. 650 m (po lewej lasek, po prawej gospodarstwo), aż do rozwidlenia dróg. Na wprost rozwidlenia widzimy cmentarz, który ze wszystkich stron sąsiaduje z gruntami ornymi.

Podstawowe informacje
Data założenia poł. XIX w.
Wyznanie ewangelicki
Ówczesna parafia Lipno (od 1793), kantorat Miodusy
Status nieczynny
Powierzchnia ~0,29 ha
Nr działki 275
Kształt prostokąt
Najstarszy zachowany nagrobek ?
Istniejąca dokumentacja Karta cmentarza, oprac. P. Kokotkiewicz, 1987
Zagrożenia śmieci, dewastacja
Stan zachowania ZŁY, Typ III
Data zamknięcia, likwidacji 1945, ?
Roślinność
Drzewa klon, …
Krzewy lilak, …
Inne barwinek, konwalia, …

Brak zarejestrowanych pomników przyrody. Brak alei. Układ częściowo czytelny.

Nagrobki i inne elementy
Nagrobki
Rodzaj Istnienie Ilość Data powstania Materiał Uwagi
Cenotafy NIE - - - -
Cippusy NIE - - - -
Grobowce NIE - - - -
Krzyże NIE - - - -
Obeliski NIE - - - -
Mogiły obmurowane TAK >3 I poł. XX w. lastryko, piaskowiec -
Mogiły ziemne NIE - - - -
Płyty poziome NIE - - - -
Płyty pionowe NIE - - - -
Pola grobowe TAK ? ? ? -
Postumenty TAK >8 k. XIX - I poł. XX w. piaskowiec, lastryko w różnych miejscach, nie tylko przy mogiłach obmurowanych
Przyścienne NIE - - - -
ŁĄCZNIE >10 stanowisk
Elementy
Rodzaj Istnienie Ilość Data powstania Materiał Uwagi
Mur ogrodzeniowy NIE - - - -
Brama NIE - - - -
Kościół NIE - - - -
Kaplica NIE - - - -
Inne NIE - - - -
Inskrypcje - fot. Wiesław Tomczak, 2014


Brakuje inskrypcji: Emilie Blitz, Eduard Heise, Michael Brandenburg.


Galeria zdjęć

fot. Wiesław Tomczak, 2014

{$caption}
fot. 1
{$caption}
fot. 2
{$caption}
fot. 3
{$caption}
fot. 4
{$caption}
fot. 5
{$caption}
fot. 6
{$caption}
fot. 7
{$caption}
fot. 8
{$caption}
fot. 9
{$caption}
fot. 10
{$caption}
fot. 11
{$caption}
fot. 12
{$caption}
fot. 13
{$caption}
fot. 14

fot. Karta cmentarza, oprac. P. Kokotkiewicz, 1987

{$caption}
fot. 1
{$caption}
fot. 2
{$caption}
fot. 3
{$caption}
fot. 4
{$caption}
fot. 5
{$caption}
fot. 6
{$caption}
fot. 7
{$caption}
fot. 8
{$caption}
fot. 9

Renowacja

Nie przeprowadzono.


Osadnictwo w Teodorowie.

Historia

Teodorowo to rumunek wydzielony z majątku Wielgie w pierwszych dekadach XIX w. Jest ona wymieniona na liście miejscowości należących do parafii ewangelickiej w Lipnie w 1837 r. Koloniści należeli do kantoratu w Miodusach. Na samym początku na przydzielonych przez administratora Konaszewskiego (zarządzał majątkiem w zastępstwie właściciela Mączyńskiego) dwóch morgach ziemi stała stary dom służący za szkołę i dom modlitwy. Dochody nauczyciela były marne, więc ówczesny nauczyciel nazwiskiem Rossol musiał dorabiać jako stolarz. Pomieszczenie w pokoju nauczyciela było za małe na warsztat toteż urządził on go w sali klasowej. Uczniowie siedzieli na stosach desek.
W 1886 r. administracja majątku odebrała kolonistom grunt, na której stała szkoła w zamian przydzielając dwie morgi w nieco innym miejscu. Budynek służący jako szkoła i tak groził zawaleniem więc gmina ewangelicka podjęła decyzję o budowie nowej szkoły. W tym celu nabyto owczarnię i rozbudowano ją tak by zaadoptować ją na cele szkolne. Obiekt był na tyle duży, że mieścił w sobie salę do nabożeństwa, klasę szkolną, mieszkanie nauczyciela i pomieszczenie gospodarcze. Zamontowano także dzwon na małej wieżyczce, lecz okazał się być zbyt ciężki do tego by wisieć na górze. Zamontowano go na sygnaturce obok szkoły.
W 1902 r. przystąpiono do budowy kolejnej szkoły, tym razem już z cegły. Kosztowało to 3500 rubli. Następnie w 1909 przystąpiono do budowy murowanego kościoła. Jak tylko poczęto stawiać fundamenty władze gminy wstrzymały budowę. Jedynym rozwiązaniem był zakup ziemi od osoby prywatnej. Tak też zrobiono i nabyto grunt od Petera Abrahama gdzie wystawiono w 1911 r. kościółek. Szkołę wystawioną w 1902 r. rozebrano i wzniesiono obok nowego kościoła. Uroczysta inaugurację uświetnił pastor Lipna i pastor Włocławka. Koszt budowy wynosił 2200 rubli, teren został otoczony płotem. Tuż po odzyskaniu niepodległości władze polskie przejęły szkołę. Od tej pory dzieci niemieckie uczęszczały do polskojęzycznej szkoły powszechnej w Wielgiem. Religii uczył je kantor z Miodusów. Według spisu powszechnego z 1921 r. 72% mieszkańców wsi było ewangelikami. Ilość ich malała jednak do 1939 r. Członkowie kościoła wolnoluterańskiego uczęszczali do własnej kaplicy w Orłowie.
Po 1945 r. nowe władze ulokowały w kościółku porodówkę potem przedszkole. Obiekt już nie istnieje.

Ludzie

W 1910 r. 43 osoby płaciły składki na utrzymanie gminy ewangelickiej (34 gospodarzy, 1 młynarz, 1 stolarz, 1 kapitalista i 6 robotników)


Bibliografia:

  1. 3281 Heiligenbach, Messtischblatt, 1:25000, OKH/G StdH, 1944. comp.jpg
  2. Cmentarz ewangelicki w Teodorowie na stronie UpstreamVistula.org. comp.jpg [dostęp: 03.10.2014]
  3. E. Eichelkraut, Deutsche Dörfer im Kreis Lipno, Dobriner Land (Polen), Teil III, Wuppertal, 2010, s. 45-49.
  4. Karta cmentarza, oprac. P. Kokotkiewicz, 1987
  5. K. Kłodawski, Z dziejów parafii ewangelicko-augsburskiego wyznania w Lipnie (od końca XVIII wieku do roku 1914), "Notatki Płockie", 2008, nr 3, s. 3-12. comp.jpg
  6. E. Kneifel, Die evangelisch-augsburgischen Gemeinden in Polen 1555-1939, Vierkirchen über München: Selbstverlag, 1971, s. 59.
  7. J. Koszytkowski, Dzieje jeziora Tupadły. comp.jpg [dostęp: 03.10.2014]
  8. J. Koszytkowski, Dzieje parafii Wielgie, 2010. comp.jpg [dostęp: 03.10.2014]
  9. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych T. 1, m. st. Warszawa, Województwo Warszawskie. Warszawa: GUS, 1925, s. 59. comp.jpg
  10. Studium uwarunkowań i zagospodarowania przestrzenego gminy Wielgie, Wilgie, 2014, s. 35. comp.jpg [dostęp: 03.10.2014]
  11. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski i in., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Warszawa, 1880-1902, t. XII, s. 295, (jako Teodorów). comp.jpg
  12. Ł. Szewczyk, Dobrzyńskie nazwy części wsi z członem Rumunek/Rumunki, "Acta Universitatis Nicolai Copernici. Nauki humanistyczno-społeczne. Filologia polska", Toruń: Wydawnictwo UMK, 1981, z. 18 (118), s. 96. comp.jpg

O ile nie zaznaczono inaczej, treść tej strony objęta jest licencją Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 License