Cmentarz ewangelicki - Toporzysko

del.icio.usFacebook


Położenie cmentarza - mapy

topo.JPG

Opis cmentarza

zabudowany.png mennonici.png
Położenie

Cmentarz położony na terenie płaskim ok. 120 m na południe od skrzyżowania DK nr 80 (Toruń - Bydgoszcz) z drogą gminną prowadzącą do wsi Stanisławka. Jadąc w kierunku Bydgoszczy skręcamy na skrzyżowaniu w lewo - w stronę remizy. Od północy i południa graniczy z terenem gospodarstw domowych, od wschodu z drogą twardą (niemal vis-a-vis cmentarza stoi remiza), a od zachodu z lasem.

Podstawowe informacje
Data założenia XIX w., co najmniej 1884 r.
Wyznanie ewangelicki
Ówczesna parafia Zławieś Wielka (od 1896), przedtem Górsk (od 1614)
Status nieczynny
Powierzchnia ~0,27 ha
Nr działki 245
Kształt czworokąt zbliżony do prostokąta
Najstarszy zachowany nagrobek k. XIX w.
Istniejąca dokumentacja ?
Zagrożenia śmieci
Stan zachowania ZŁY, Typ III
Data zamknięcia, likwidacji 1945, ?

Prawdopodobnie cmentarz miał charakter komunalny.

Roślinność
Drzewa klon, dąb,
Krzewy lilak, dzika róża, grochodrzew, iglaki, …
Inne trawa, …

Brak zarejestrowanych pomników przyrody. Aleja zatarta. Układ cmentarza czytelny.

Nagrobki i inne elementy
Nagrobki
Rodzaj Istnienie Ilość Data powstania Materiał Uwagi
Cenotafy NIE - - - -
Cippusy NIE - - - -
Grobowce NIE - - - -
Krzyże NIE - - - -
Obejścia TAK 1 I poł. XX w. beton jedna z mogił otoczona betonowymi słupkami bez łańcucha
Obeliski NIE - - - -
Mogiły obmurowane TAK ok. 70 k. XIX - I poł. XX w. lastryko, beton w tym również destrukty. 2 pola grobowe.
Mogiły ziemne NIE - - - -
Płyty poziome NIE - - - -
Płyty pionowe NIE - - - -
Postumenty TAK ? I poł. XX w. lastryko, beton w tym 5 postumentów typu "dąbek"
Przyścienne NIE - - - -
ŁĄCZNIE ?
Elementy
Rodzaj Istnienie Ilość Data powstania Materiał Uwagi
Mur ogrodzeniowy TAK - 1934 cegła fragmenty muru widać najbardziej przy wschodniej i północnej stronie cmentarza.
Brama TAK 2 1934 cegła przednia od strony drogi, tylna od strony lasu
Kościół NIE - - - -
Kaplica NIE - - - -
Inne NIE - - - -

Na cmentarzu spoczywa Hermann Tews, nieznanego stopnia żołnierz 5 pomorskiego regimentu husarzy (pruska kawaleria) im. Księcia Blüchera von Wahlstatt.

Inskrypcje


Galeria zdjęć

fot. Robert Babiarz, 2017

{$caption}
fot. 1
{$caption}
fot. 2
{$caption}
fot. 3
{$caption}
fot. 4
{$caption}
fot. 5
{$caption}
fot. 6
{$caption}
fot. 7
{$caption}
fot. 8
{$caption}
fot. 9
{$caption}
fot. 10
{$caption}
fot. 11
{$caption}
fot. 12

fot. Robert Babiarz, 2016

{$caption}
fot. 1
{$caption}
fot. 2
{$caption}
fot. 3
{$caption}
fot. 4
{$caption}
fot. 5
{$caption}
fot. 6
{$caption}
fot. 7
{$caption}
fot. 8
{$caption}
fot. 9
{$caption}
fot. 10

fot. Michał P. Wiśniewski, 2014

{$caption}
fot. 1
{$caption}
fot. 2
{$caption}
fot. 3
{$caption}
fot. 4
{$caption}
fot. 5
{$caption}
fot. 6
{$caption}
fot. 7
{$caption}
fot. 8
{$caption}
fot. 9
{$caption}
fot. 10
{$caption}
fot. 11
{$caption}
fot. 12
{$caption}
fot. 13
{$caption}
fot. 14
{$caption}
fot. 15
{$caption}
fot. 16
{$caption}
fot. 17
{$caption}
fot. 18
{$caption}
fot. 19
{$caption}
fot. 20
{$caption}
fot. 21
{$caption}
fot. 22
{$caption}
fot. 23
{$caption}
fot. 24
{$caption}
fot. 25

Renowacja

Kilka lat temu przeprowadzono wycinkę zieleni wykonaną przez miejscową OSP. Nagrobków nie naprawiano. W kwietniu 2016 na cmentarzu zauważono ślady dewastacji: dziury i wywracane mogiły. Sprawa została przekazana policji. Sprawców nie wyśledzono. Nagrobek został przywrócony do pierwotnego położenia. 14 maja 2016 odbyła się pierwsza akcja porządkowa. Organizatorem jest Pan Robert Babiarz i OSP w Toporzysku. Wycięto prawie wszystkie krzaki na cmentarzu. Porządki kontynuowane są od kwietnia 2017 roku. Spodziewany koniec nastąpi w obchody 50-lecia OSP.

  1. Prace porządkowe z 14.05.2016
  2. Prace porządkowe z 21.04.2017

Osadnictwo w Toporzysku.

Historia

Ludzie

Księga adresowa z 1897: [Altau] Dehnel, Domke, Hellwig, Huhse (właściciel dóbr), Klonczynski, Morsch (kowal), Rahn, Rhode, Ziesmann; [Amthal] Becker, Bortz, Doppelstein, Duwe, Fehlauer, Finger, Frank, Gehrt(z), Giwann, Hess, Hinz, Knopf, Lau, Mentz, Mielke, Manke, Minkoley, Pansegrau, Quoos, Rahn, Rommey, Scheerer, Schulz, Tews, Wagner, Zeriadtke

Księga adresowa z 1908: Behnke, Becker (bednarz, rzeźnik), Dobbelstein, Duwe (sołtys), Fehlauer, Finger, Frank, Freder, Fritz

Lista strat z I wojny światowej: Becker, Dankwardt, Dobbelstein, Duwe, Fehlauer, Gehrke, Gehrtz, Huhse, Karbginski, Knopf, Korszinski, Lau, Medzinski, Moersch, Pansegrau, Pettelkau, Rahn, Rohde, Romey, Scheerer, Tews, Wendt, Wilzynski, Zabel, Ziesmann, Zobel

Księga adresowa Polski z 1928: Borkowski (kołodziej), Ciba (krawiec), Hess (kołodziej), Kruger (wiatrak), Henryk Lau (właściciel ziemski, 120ha), Mehl (wiatrak), Otto (kowal), Tews (zajazd), Wilmanowicz (rybołówstwo), Witkowska (akuszerka)

Księga adresowa z 1941: Huse (stolarz), Klein (krawiec), Kruger (wiatrak), Mehl (wiatrak), Neumann (kowal), Nichterlein (rzeźnik), Prill (stelmach), Tews (zajazd), Ziesmann (szewc)


Bibliografia:

  1. Adressbuch der Stadt Thorn, Podgórz u. Mocker sowie des Landkreises Thorn fur das Jahr 1897, 1897, s. 169. comp.jpg
  2. Deutsche Reiches Adressbuch, 1941, s. 2. comp.jpg
  3. P36 S26 F Fordon, Mapa Szczegółowa Polski, 1:25000, WIG, 1935. comp.jpg
  4. Księga adresowa Polski, 1928, s. 1223. comp.jpg
  5. H. Maercker, Geschichte der ländlichen Ortschaften und der drei kleineren Städte des Kreises Thorn in seiner früheren Ausdehnung vor der Abzweigung des Kreises Briesen i. J. 1888. Danzig, 1900, s. 166-171 comp.jpg
  6. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych T. 11, Województwo Pomorskie. Warszawa: GUS, 1926, s. 58 comp.jpg
  7. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski i in., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Warszawa, 1880-1902, t. XII, s. 402. comp.jpg
  8. Zmiana studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Zławieś Wielka. Część I - Uwarunkowania, Warszawa: Instytut Gospodarki Przestrzennej i Mieszkalnictwa, 2007, s. 44.

O ile nie zaznaczono inaczej, treść tej strony objęta jest licencją Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 License