Cmentarz ewangelicki - Wilczeniec Fabiański

del.icio.usFacebook


Położenie cmentarza - mapy

Przechwytywanie.PNG

Opis cmentarza

polny.png mennonici.png
Położenie

Cmentarz położony na w północnej części wsi. Wjeżdżamy do Fabianek drogą krajową nr 67 od strony Lipna. Ok. 300 metrów za tabliczką informacyjna oznaczająca początek Fabianek mamy stację benzynową po prawej stronie. Zaraz za nią skręcamy w prawo i jedziemy lasem. Po 1,2 km mamy rozwidlenie gdzie należy jechać na lewo. Dalej ok. 1,4 km aż dojedziemy do przydrożnej kapliczki gdzie skręcamy w lewo. Po ok. 80 m mamy krzaki po lewej stronie - to cmentarz. Sąsiaduje od zachodu z drogą, którą dojechaliśmy, a z pozostałych stron z nieużytkami.

Podstawowe informacje
Data założenia IV ćw. XVIII/ pocz. XIX w.
Wyznanie ewangelicki
Ówczesna parafia Lipno (od 1858), Osówka (1838-1858), Lipno (1799-1838), Białowieżyn (1782-1799)
Status nieczynny
Powierzchnia ~0,26 ha
Nr działki 124
Kształt zbliżony do prostokąta
Najstarszy zachowany nagrobek I poł. XX w.
Istniejąca dokumentacja Karta cmentarza, oprac. P. Kokotkiewicz, 1987
Zagrożenia śmieci, zatarcie, splantowanie
Stan zachowania BARDZO ZŁY, Typ III
Data zamknięcia, likwidacji po 1945 r., -
Roślinność
Drzewa klon, dąb, brzoza
Krzewy lilak, grochodrzew, …
Inne ?

W 1987 rósł dąb o średnicy ok. 160 cm, najpóźniej w 2006 drzewo zostało wycięte. Musiała rosnąć także co najmniej jedna sosna. Brak informacji o alei. Układ cmentarza nieczytelny.

Nagrobki i inne elementy
Nagrobki
Rodzaj Istnienie Ilość Data powstania Materiał Uwagi
Cenotafy NIE - - - -
Cippusy NIE - - - -
Grobowce NIE - - - -
Krzyże NIE - - - -
Mogiły obmurowane TAK 4 I poł. XX w. sztuczny kamień
Mogiły ziemne NIE - - - -
Obeliski NIE - - - -
Pola grobowe NIE - - - -
Płyty poziome NIE - - - -
Płyty pionowe NIE - - - -
Postumenty TAK ? - - -
Przyścienne NIE - - - -
Elementy
Rodzaj Istnienie Ilość Data powstania Materiał Uwagi
Mur ogrodzeniowy NIE - - - -
Brama NIE - - -
Kościół NIE - - - -
Kaplica NIE - - -
Inne NIE - - -

Po przeciwnej stronie kilkanaście metrów za cmentarzem stał niegdyś drewniany dom z 1856 będący siedzibą kantoratu. W 2006 istniał jako ruina, w 2015 pozostały po nim tylko fundamenty.

Inskrypcje

Nie znaleziono.


Galeria zdjęć

fot. Karta cmentarza WUOZ Toruń delegatura we Włocławku, oprac. P. Kokotkiewicz, 1987;

{$caption}
fot. 1
{$caption}
fot. 2
{$caption}
fot. 3
{$caption}
fot. 4
{$caption}
fot. 5
{$caption}
fot. 6

fot. Michał P. Wiśniewski, 2015;

{$caption}
fot. 1
{$caption}
fot. 2
{$caption}
fot. 3
{$caption}
fot. 4
{$caption}
fot. 5
{$caption}
fot. 6
{$caption}
fot. 7

Illustrierte Beilege des Friedensboten 1927, nr 4, s. 2

{$caption}
fot. 1

Renowacja

Nie przeprowadzono. Porównując ze stanem z 1987 widzimy, że już wtedy mało co zostało na cmentarzu. Karta cmentarna podaje, że istniał nagrobek z 1943


Osadnictwo w Wilczeńcu Fabiańskim

Historia

Osadnicy olęderscy najprawdopodobniej zostali sprowadzeni przez wieloletnich właścicieli majątku w Fabiankach, ród Chełmickich. Według niepotwierdzonych informacji przybyli w latach 80. XVIII w. Ziemię na cmentarz i kantorat ufundował jeden z ówczesnych gospodarzy nazwiskiem Drawert. Kantorat będący jednocześnie szkoła i mieszkaniem dla nauczyciela stał tuż obok cmentarza. Po kilku dekadach siedziba wymagała gruntownego reemontu toteż w 1856 wybudowano znowu przy cmentarzu nowy kantorat. Znajdowała się tam sala do modlitwy, pomieszczenie klasowe oraz pomieszczenie mieszkalne dla nauczyciela. Obok stała dzwonnica. Szkoła została zamknięta w 1926.
Administracyjne ewangelicy podlegali pod parafię ewangelicką w Lipnie, z tym że w latach 1838-1858 włączono ich do parafii w Osówce. W 1910 roku na liście płatników składek na parafię lipnowską mamy łącznie 53 płatników z Fabianek i Wilczeńca. Spis powszechny z 1921 wykazał, że 92% mieszkańców stanowią Niemcy wyznania ewangelickiego.

Ludzie

Księga adresowa z 1941: Harbart (krawcowa), Miller (szewc), Richert (krawcowa), Riewe (firma budowlana), Rohde (młyn/wiatrak)

W opracowaniu E. Eichelkraut: Leokadie Rakowski, Ewald Zielke


Bibliografia:

  1. 3280 Helmsee, Topographische Karte (Meßtischblatt) 1:25000, OKH/G StdH, 1944; comp.jpg
  2. E. H. Busch, Beitrage zur Geschichte und Statistik des Kirchen und Schulwesens der Ev.-Augsburg. Gemeinden im Konigreich Polen, Leipzig, 1867, s. 185.
  3. Deutsches Reichs Adressbuch. Die Ostgebiete, Berlin: Buch- und Tiefdruck Gesellschaft, 1941, s. 160. comp.jpg
  4. E. Eichelkraut, Deutsche Dorfer im Kreis Lipno, Dobriner Land, Teil II, Wuppertal, 2009, s. 100-102.
  5. E. Eichelkraut, Deutsche Dorfer im Kreis Lipno, Dobriner Land, Teil III, Wuppertal, 2010, s. 21-
  6. Illustrierte Beilage des Friedensbote 1927, nr 4, s. 2. comp.jpg
  7. Karta cmentarza, oprac. P. Kokotkiewicz, 1987
  8. K. Kłodawski, Z dziejów parafii ewangelicko-augsburskiego wyznania w Lipnie (od końca XVIII wieku do roku 1914), "Notatki Płockie" 2008, nr 3 (216). comp.jpg
  9. E. Kneifel, Die evangelisch-augsburgischen Gemeinden in Polen 1555-1939. Eine Parochialgeschichte in Einzeldarstellungen, Vierkirchen über München : Selbstverlag des Verfassers, 1971, s. 57.
  10. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych T. 1, M. St. Warszawa, województwo warszawskie. Warszawa: GUS, 1925, s. 66; comp.jpg
  11. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski i in., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Warszawa, 1880-1902, t. XIII, s. 456; comp.jpg
  12. Zdjęcia i opis cmentarza ewangelickiego w Wilczeńcu Fabiańskim na UpstreamVistula.org comp.jpg

Unless otherwise stated, the content of this page is licensed under Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 License