Cmentarz ewangelicki - Wilkowo

del.icio.usFacebook


Położenie cmentarza - mapy

wilkowo.PNG

Opis cmentarza

polny.png chronione.png
Położenie

Cmentarz położony w polu przy głównej drodze przechodzącej przez wieś. Będąc przy cmentarzu parafialnym w Wałdowie wybieramy drogę na Olszewkę, a następnie przy krzyżu przydrożnym na Wilkowo. Po ok. 1,75 km dojeżdżamy do Wilkowa na skrzyżowanie z kapliczką maryjną gdzie skręcamy w prawo. Dalej trzymamy się cały czas asfaltowej drogi i po ok. 1 km dojeżdżamy do cmentarza będącego po lewej stronie. Od północy, wschodu i południa sąsiaduje z polem uprawnym, a od zachodu z drogą, którą dojechaliśmy.

Podstawowe informacje
Data założenia II poł. XIX w.
Wyznanie ewangelicki
Ówczesna parafia Bagnica (od 1904/1905), Sępólno Krajeńskie (1772-1904/1905)
Status nieczynny
Powierzchnia ~0,21 ha
Nr działki 152
Kształt prostokąt
Najstarszy zachowany nagrobek I ćw. XX w.
Istniejąca dokumentacja ?
Zagrożenia śmieci
Stan zachowania ZŁY, Typ III
Data zamknięcia, likwidacji 1945, ?
Roślinność
Drzewa dąb, klon, lipa, …
Krzewy lilak
Inne bluszcz, …

Brak zarejestrowanych pomników przyrody. Układ cmentarza częściowo czytelny.

Nagrobki i inne elementy
Nagrobki
Rodzaj Istnienie Ilość Data powstania Materiał Uwagi
Cenotafy NIE - - - -
Cippusy NIE - - - -
Grobowce NIE - - - -
Krzyże NIE - - - -
Obeliski NIE - - - -
Mogiły obmurowane TAK >15 I poł. XX w. lastryko, beton
Mogiły ziemne NIE - - - -
Płyty poziome NIE - - - -
Płyty pionowe NIE - - - -
Pola grobowe NIE - - - -
Postumenty NIE - - - -
Przyścienne NIE - - - -
ŁĄCZNIE > 15 stanowisk
Elementy
Rodzaj Istnienie Ilość Data powstania Materiał Uwagi
Mur ogrodzeniowy NIE - - - -
Brama NIE - - - -
Kościół NIE - - - -
Kaplica NIE - - - -
Inne NIE - - - -
Inskrypcje

Nie znaleziono.


Galeria zdjęć

fot. Karolina Falleńczyk, 2015

{$caption}
fot. 1
{$caption}
fot. 2
{$caption}
fot. 3
{$caption}
fot. 4
{$caption}
fot. 5
{$caption}
fot. 6
{$caption}
fot. 7

Renowacja

Nie przeprowadzono.


Osadnictwo w Wilkowie

Historia

Najwcześniejsza informacja dotycząca Wilkowa pochodzi z roku 1362 i tyczy sprzedaży przez dziedzica Wałdowa jednej trzeciej dóbr Wilkowo opatowi zakonu z Koronowa. Przez wieki Wilkowo było folwarkiem należącym do kościoła, a w następstwie sekularyzacji dóbr kościelnych stało się domeną państwową (w 1814). Nie wiadomo kiedy Wilkowo weszło w posiadanie rodziny Hoppe, która wybudowała dwór w 1871. Wg znalezionych dokumentów było to jeszcze w XVIII wieku. Być może byli jedynie dzierżawcami majątku, którzy w wyniku przepadku mienia kościelnego na rzecz państwa pruskiego dzierżawili domenę po 1814. Prawdopodobnie ostatnim właścicielem był Ignacy Szukalski w 1903. W następnym dostępnym spisie właścicieli ziemskich z 1909 Wilkowo nie występuje. Rodzina Szukalskich była spokrewniona po kądzieli z rodziną Hoppe - będąca częściowo właścicielami majątku jeszcze w 1905.
W latach 80. XIX w. we wsi mieszkało 48% ewangelików. Wg spisu z 1910 było ich 62 %. Pierwotnie należeli do parafii ewangelickie w Sepólnie Krajeńskim. Pomiędzy 1904, a 1905 zaczęli podlegać parafii ewangelickiej w Bagnicy. Szkoła powstała w 1909.
Podobno potomkowie właścicieli odzyskali dwór po 1945.

Ludzie

Lista strat z I wojny światowej: Barz, Birkholz, Fiedler, Kabath, Labentz, Marquardt, Marrach, Szukalski, Tafelski, Tiedler

Nauczyciel w 1925: Jakub Korda

Z rodziny Hoppe pochodził Michał Hoppe, lekarz i polski działacz narodowy.


Bibliografia:

  1. P 35 S25 C GOSTYCZYN, 1:25000, WIG, 1937. comp.jpg
  2. J. Dorawa, Szkice z dziejów wsi podsępoleńskich [w:] "Dzieje Sępólna Krajeńskiego" pod red. Zdzisława Biegańskiego, 2010, s. 535
  3. Gemeindelexikon die Regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Oppeln : auf Grund der Ergebnisse der Volkszählung vom 1. Dezember 1910 und anderer amtlicher Quellen, Berlin, 1912, s. 22-23 (Reg. Marienwerder). comp.jpg
  4. A. Harnoch, Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen, Neidenburg, 1890, s. 492-494. comp.jpg
  5. Informacje o Wilkowie na stronie powiatu sępoleńskiego, https://www.powiat-sepolno.pl/447,wilkowo.html
  6. Kalendarz nauczycielski na rok 1925, 1924, s. 51. comp.jpg
  7. Krajna i Nakło : studja i rozprawy wydane z okazji pięćdziesięciolecia gimnazjum imienia Bolesława Krzywoustego w Nakle, 1926, s. 69. comp.jpg
  8. F. W. F. Schmidt, Der Der Kreis Flatow in seinem gesammten Beziehungen, Thorn, 1867, s. 91, 95, 269, 298 . comp.jpg
  9. Studium Uwarunkowań i Zagospodarowania Przestrzennego gminy Sępólno Krajeńskie. Cz. I. Uwarunkowania, 2010, s. 58, 60, 62, comp.jpg
  10. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski i in., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Warszawa, 1880-1902, t. XIII, s. 483. comp.jpg
  11. Westpreussisches Güter-Adressbuch, 1903, s. 100-101. comp.jpg
  12. Wilkowo na PolskieZabytki.pl, http://www.polskiezabytki.pl/m/obiekt/1422/Wilkowo/
  13. Wilkowo na stronie genealogicznej rodziny Remus, http://remus.shidler.hawaii.edu/genes/WPrussia/Wilkowo/home.htm

Unless otherwise stated, the content of this page is licensed under Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 License