Położenie | Opis | Zdjęcia | Renowacja | Osadnictwo | Bibliografia
Położenie cmentarza - mapy
 |
Opis cmentarza
Położenie
Cmentarz położony na niewielkim wzniesieniu, ok. 900 m. na południe od skrzyżowania DK nr 80 z DW nr 546. Jadąc od strony Torunia, na skrzyżowaniu skręcamy w lewo w nieutwardzoną drogę (ul. Wiślana) prowadząca w stronę Wisły. Po przejechaniu ok. 850 m. skręcamy w lewo w niewielki lasek gdzie są zabudowania.
Podstawowe informacje
| Data założenia | XVIII w. |
| Wyznanie | ewangelicki |
| Ówczesna parafia | Zławieś Wielka (od 1896), przedtem Górsk. Do 1781 r. przy cmentarzu stał zbór. |
| Status | nieczynny |
| Powierzchnia | ~0,23 ha |
| Nr działki | na terenie działki nr 335 |
| Kształt | zbliżony do kwadratu |
| Najstarszy zachowany nagrobek | - |
| Istniejąca dokumentacja | ? |
| Zagrożenia | - |
| Stan zachowania | BARDZO ZŁY, Typ III |
| Data zamknięcia, likwidacji | 1945, ? |
Roślinność
| Drzewa | dąb, ? |
| Krzewy | lilak, głóg, dzika róża |
| Inne | - |
Brak zarejestrowanych pomników przyrody. Układ cmentarza nieznany. Brak informacji o istnieniu alei.
Nagrobki i inne elementy
| Nagrobki | |||||
| Rodzaj | Istnienie | Ilość | Data powstania | Materiał | Uwagi |
| Cenotafy | NIE | - | - | - | - |
| Cippusy | NIE | - | - | - | - |
| Grobowce | NIE | - | - | - | - |
| Krzyże | TAK | 6 | - | - | destrukty, same podstawy bez krzyży |
| Obejścia | NIE | - | - | - | - |
| Obeliski | NIE | - | - | - | - |
| Mogiły obmurowane | TAK | 3 | - | - | destrukty |
| Mogiły ziemne | NIE | - | - | - | - |
| Płyty poziome | NIE | - | - | - | - |
| Płyty pionowe | NIE | - | - | - | - |
| Postumenty | TAK | ? | - | - | destrukty |
| Przyścienne | NIE | - | - | - | - |
| ŁĄCZNIE | co najmniej 10 stanowisk | ||||
| Elementy | |||||
| Rodzaj | Istnienie | Ilość | Data powstania | Materiał | Uwagi |
| Mur ogrodzeniowy | NIE | - | - | - | - |
| Brama | NIE | - | - | - | - |
| Kościół | NIE | - | - | - | - |
| Kaplica | NIE | - | - | - | - |
| Inne | NIE | - | - | - | - |
Brak informacji na temat grobów o znaczeniu historycznym oraz osób szczególnie zasłużonych.
Inskrypcje
Nie znaleziono.
Galeria zdjęć
fot. Michał P. Wiśniewski, 2014
 |
| fot. 1 |
 |
| fot. 2 |
 |
| fot. 3 |
 |
| fot. 4 |
fot. Tymoteusz Słowikowski, 2013
 |
| fot. 5 |
 |
| fot. 6 |
 |
| fot. 7 |
 |
| fot. 8 |
 |
| fot. 9 |
 |
| fot. 10 |
 |
| fot. 11 |
 |
| fot. 12 |
 |
| fot. 13 |
 |
| fot. 14 |
 |
| fot. 15 |
 |
| fot. 16 |
 |
| fot. 17 |
Renowacja
Nie przeprowadzono.
Osadnictwo w Złejwsi Wielkiej.
Historia
Wieś została wzmiankowana po raz pierwszy w 1414 r. Podobnie jak w Pędzewie osadnicy olęderscy pojawili się na samym początku XVII w. Z 1605 r. pochodzi wilkierz nadany przez miasto Toruń dla tych terenów. W 1642 r. spisano kontrakt osadniczy na 24 lata z olędrami ze Złejwsi, Czarnowa i Pędzewa. Większość musieli jednak stanowić luteranie, a nie mennonici. Po pierwszym rozbiorze, w 1782 r. sprowadzono 19 rodzin kolonistów. W 1896 r. założono strukturę parafii ewangelickiej i przystąpiono do budowy kościoła, którą ukończono w 1898 r. Ostateczny kształt został nadany w 1908 r. kiedy to dobudowano wieżę i zawieszono dzwony. Warto pamiętać, że pierwszy zbór ewangelicki stał tuż obok omawianego cmentarza. Zapewne był drewniany i spalił się w 1781 r. W skład kompleksu budynków parafialnych wchodziła także pastorówka z 1905 r. Spis powszechny z 1921 r. zanotował występowanie tylko 10% polskojęzycznych mieszkańców.
Ludzie
Bibliografia:
- 225 Bromberg, Karte des Deutschen Reiches (Generalstabskarte) 1:100 000, Königlich-Preussische Landesaufnahme, 1890.
- R. Heuer, Die Holländerdörfer in der Weichselniederung um Thorn, "Mitteilungen des Coppernicus-Vereins für Wissenschaft und Kunst", Heft 42, 1934, s. 122-155.
- H. Krause, Groß-Bösendorf im Kreise Thorn. Ein Beispiel für die Gemeinschaft eines Dorfes, "Westpreußen-Jahrbuch", 1986, s. 83-90, http://www.thorn-wpr.de/fqHKGrB3.htm [dostęp: 27.04.2014]
- H. Maercker, Geschichte der ländlichen Ortschaften und der drei kleineren Städte des Kreises Thorn in seiner früheren Ausdehnung vor der Abzweigung des Kreises Briesen i. J. 1888. Danzig, 1900, s. 194-195
- Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych T. 11, Województwo Pomorskie. Warszawa: GUS, 1926, s. 57
- F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski i in., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Warszawa, 1880-1902, t. XIV, s. 626-627.
- A. Walczyński, Jubileusz kościoła w Złejwsi Wielkiej, http://www.zlawies.pl/redir,8103?wiecej=26103 [dostęp: 27.04.2014]
- Zmiana studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Zławieś Wielka. Część I - Uwarunkowania, Warszawa: Instytut Gospodarki Przestrzennej i Mieszkalnictwa, 2007, s. 44.