Cmentarz rzymskokatolicki - Dziewierzewo

del.icio.usFacebook


Położenie cmentarza - mapy

dziew.PNG

Opis cmentarza

zabudowany.png
Położenie

Cmentarz położony na terenie zabudowanym ok. 200 metrów od kościoła poewangelickiego. Będąc przy kościele udajemy się na drogę prowadzącą z jednej strony na Kcynie, a z drugiej na Żarczyn. Skręcamy w stronę Żarczyna i po ok. 200 metrach dojeżdżamy do murów z bramą i schodami. Od północy, wschodu i zachodu graniczy z terenami gospodarstw domowych, a od południa z drogą, którą dojechaliśmy.

Podstawowe informacje
Data założenia lata 30 XV w.
Wyznanie rzymskokatolicki
Ówczesna parafia Dziewierzewo
Status nieczynny
Powierzchnia 0,31ha
Nr działki 290
Kształt prostokąt
Najstarszy zachowany nagrobek 1919?
Istniejąca dokumentacja ?
Zagrożenia śmieci
Stan zachowania LAPIDARIUM, Typ IIb
Data zamknięcia, likwidacji ?, ?

Zlikwidowano tylko nagrobki, nigdy nie przeprowadzono ekshumacji.

Roślinność
Drzewa dąb, kasztanowiec, …
Krzewy lilak,…
Inne trawa, …

Układ cmentarza nieznany. Brak informacji o alei.

Nagrobki i inne elementy
Nagrobki
Rodzaj Istnienie Ilość Data powstania Materiał Uwagi
Cenotafy NIE - - - -
Cippusy NIE - - - -
Grobowce NIE - - - -
Krzyże NIE - - - -
Mogiły obmurowane NIE - - - -
Mogiły ziemne NIE - - - -
Obeliski NIE - - - -
Pola grobowe NIE - - - -
Postumenty TAK 1 1919 ? postument ks. prob. Edwarda Szymańskiego (INS. 1)
Płyty poziome NIE - - - -
Płyty pionowe NIE - - - -
Przyścienne NIE - - - -
Elementy
Rodzaj Istnienie Ilość Data powstania Materiał Uwagi
Mur ogrodzeniowy TAK - pocz. XX w. (1908?) cegła w niektórych miejscach zachowany częściowo
Brama TAK 1 pocz. XX w. (1908?) cegła resztki słupów od bramy
Kościół NIE - - - w 1940 kościół spłonął w wyniku podpalenia i został rozebrany
Kaplica NIE - - - -
Krzyż TAK 1 po 1945? drewno z krucyfiksem
Inne NIE - - - -

Brak informacji na temat grobów o znaczeniu historycznym oraz osób szczególnie zasłużonych.

Inskrypcje - fot. Sławomir Sikorski, 2015;


Galeria zdjęć

fot. XYZ, 2017
{$caption}
fot. 1
{$caption}
fot. 2
{$caption}
fot. 3
{$caption}
fot. 4
{$caption}
fot. 5
{$caption}
fot. 6
{$caption}
fot. 7
{$caption}
fot. 8
{$caption}
fot. 9
{$caption}
fot. 10
{$caption}
fot. 11
{$caption}
fot. 12
{$caption}
fot. 13
{$caption}
fot. 14
fot. Sławomir Sikorski, 2015
{$caption}
fot. 1
{$caption}
fot. 2
{$caption}
fot. 3
{$caption}
fot. 4
{$caption}
fot. 5
{$caption}
fot. 6
{$caption}
fot. 7
{$caption}
fot. 8
{$caption}
fot. 9
{$caption}
fot. 10
{$caption}
fot. 11

Renowacja

Nie wiadomo kiedy usunięto nagrobki. Domyślać się można, że raczej po 1945 r. Został tylko jeden nagrobek należący do ks. prob. Edwarda Szymańskiego.
W 2017 roku proboszcz parafii rzymskokatolickiej pw. Św. Jakuba Apostoła za zgodą gnieźnieńskiej Kurii sprzedał część ziemi, w tym działkę, na której stoją fundamenty zniszczonego kościoła wraz z terenem cmentarza, by sfinansować budowę nowej plebanii. Sprawa bulwersuje część parafian, według których doszło do złamania zasad pożycia społecznego i nieprawidłowości dotyczących transakcji toteż oddali sprawę do sądu. Pierwsza rozprawa z 13 czerwca 2018 roku zakończyła się oddaniem sprawy do mediacji. Sprawę prowadzi sędzia Sądu Okręgowego w Bydgoszczy, Pani Grażyna Bednarek.


Osadnictwo w Dziewierzewie

Historia

Zarys historii Dziewierzewa, patrz cmentarz ewangelicki - Dziewierzewo

Parafia rzymskokatolicka pod wezwaniem Św. Jakuba Apostoła istniała już w latach 30. XV wieku. W źródłach pisanych poznajemy pierwszego proboszcza Dobrogosta z 1437. Kościół parafialny w stylu późnogotyckim podlegał dawnej archidiecezji gnieźnieńskiej, leżał na terenie dekanatu Łekno. Na początku XVII w., na krótko był w rękach protestantów.
W uroczystość Świętej Trójcy, 18 czerwca 1905, kościół spłonął. Długoletni proboszcz, ks. Edward Szymański podjął się odbudowy świątyni. Udało się dzięki dużej ofiarności parafian. Duży wkład mieli w tym również katolicy z Kcyni organizując zbiórki na odbudowę. Poświęcenie odbudowanego kościoła miało miejsce 7 listopada 1909.
Pierwszy spis powszechny podaje, że katolicy stanowili ok. 28% ludności wsi. Odwrotne proporcje występowały przed sprzedaniem majątku pruskiej komisji osadniczej w 1890. W 1885 r. zanotowano 94% katolików w obszarze dworskim i 91% na terenie wsi.
Podczas okupacji hitlerowskiej, w lipcu 1940 kościół został podpalony, a po spaleniu rozebrany.

Ks. dziekan Edward Szymański, ur. 12.02.1830 r. w Poznaniu. Studia teologiczne odbył w seminarium w Poznaniu i Gnieźnie. Świecenia kapłańskie otrzymał od biskupa Anzelma Brodziszwskiego. Jako wikariusz służył w parafiach w Wągrowcu, Tursku, Kłecku i Jaktorowie, jako komendarz (administrator) służył w Chojnie. Pierwszy raz proboszczem został w parafii w Cerekwicy, a po 3 latach tam (w 1864), uzyskał nominację na probostwo w Dziewierzewie gdzie 21.09.1916 obchodził diamentowy jubileusz kapłaństwa (60 lat). Pełnił także funkcję dziekana w dekanacie Łekno, a w uznaniu za zasługi otrzymał tytuł radcy. Zmarł 30.09.1919 r. mając 89 lat, 64 latach kapłaństwa, w tym 55 w Dziewierzewie.

Ludzie

Lista strat w I wojnie światowej zawiera następujące nazwiska: August, Beyerdorf, Binaszewski, Buchholz, Dobberstein, Drankiewiecz, Jabłoński, Jakubiak, Jarczynski, Koralewski, Korbal, Krokowski, Krzyżanowski, Kuliberda, Liebelt, Ludinski, Mazany, Michaelis, Nolte, Nowacki, Pitula, Polzin, Pomykajczyk, Popek, Przybylski, Reich, Rohl, Rosenfeld, Sobczak, Strzelewicz, Tarnowski, Tobiański, Weinkant, Wiarek, Wirke, Wiśniewski, Wojciechowski

Księga adresowa Polski z 1928 r. zawiera następujące nazwiska: Buchler (akuszerka), Chełminiak (szewc), Czarnecki (właściciel ziemski), Dehn (kowal), Kuhn (właściciel ziemski), Marszałek (ślusarz), Pełczyński (młyn), Radtke (akuszerka), Skrzypkowski (właściciel ziemski), Szyperski (karczma), Wagner (szewc)

Księga adresowa z 1941 r. zawiera następujące nazwiska: Beutler (piekarz), Drajem (piekarz), Gerstendorf (gościniec), Krepel (młyn), Leichert (sklep),


Bibliografia:

  1. 3071 Lindenbruck, Topographische Karte (Meßtischblatt) 1: 25 000, Reichsamt für Landesaufnahme, 1889 comp.jpg
  2. Deutsches Reichs Adressbuch. Die Ostgebiete, Berlin: Buch- und Tiefdruck Gesellschaft, 1941, s. 249. comp.jpg
  3. Dziewierzewo w Polonia Maior Fontes comp.jpg
  4. "Gazeta Toruńska" z 05.06.1890, nr 127, s. 1. comp.jpg
  5. J. Kohte, Die Kunstdenkmäler des Regierungsbezirks Bromberg, Berlin, 1897, s. 155. comp.jpg
  6. R. Koniec, Burza po sumie w Dziewierzewie, 02.10.2017, http://itvszubin.pl/pl/19_wiadomosci_z_regionu/587_powiat_nakielski/7115_burza_po_sumie_w_dziewierzewie.html
  7. M. Kruszka, Nie wykazali, że w tym miejscu istnieje cmentarz, "Pałuki" z 21.06.2018, s. 1 i 3.
  8. Księga adresowa Polski (wraz z w. m. Gdańskiem) dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa, Warszawa: Towarzystwo Reklamy Międzynarodowej, 1928, s. 1295. comp.jpg
  9. A. Lewandowski, "Proboszcz chce sprzedać nasz kościół i cmentarz!", Gazeta Pomorska, wyd. internetowe z 24.11.2017, http://www.pomorska.pl/wiadomosci/naklo/a/proboszcz-chce-sprzedac-nasz-kosciol-i-cmentarz,12702860/
  10. A. Lewandowski, Sprzedawana działka w Dziewierzewie to cmentarz!, "Gazeta Pomorska", wyd. Bydgoszcz, Nakło, Bydgszcz okolice z 30.11.2017, nr. 278, s. ??, http://www.pomorska.pl/wiadomosci/naklo/a/sprzedawana-dzialka-w-dziewierzewie-to-cmentarz,12724336/
  11. J. Marosz, Z historii Dziewierzewa, "Pałuki" 1995, nr 5, http://palukitv.pl/teksty/karty-historii/2034-z-historii-dziewierzewa.html
  12. Parafianie są oburzeni. Odkryli, że ksiądz sprzedaje parafialną ziemię, Kcynia24.pl z 02.10.2017, http://www.kcynia24.pl/Parafianie_sa_oburzeni._Odkryli,_ze_ksiadz_sprzedaje_parafialna_ziemie,51211.html
  13. "Przewodnik Katolicki" z 31.10.1909 r., nr 44, dodatek. comp.jpg
  14. "Przewodnik Katolicki" z 24.09.1916 r., nr 39, s. 377-378. comp.jpg
  15. "Przewodnik Katolicki" z 19.10.1919 r., nr 41, s. 337. comp.jpg
  16. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych T. 10, Województwo Poznańskie, Warszawa: GUS, 1926, s. 126. comp.jpg
  17. M. Stankiewicz, Awantura o parafialną ziemię w Dziewierzewie. Wierni przeciwni sprzedaży, "Gazeta Pomorska", wyd internetowe z 04.10.2017, http://www.pomorska.pl/wiadomosci/naklo/a/awantura-o-parafialna-ziemie-w-dziewierzewie-wierni-przeciwni-sprzedazy,12545357/
  18. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski i in., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Warszawa, 1880-1902, t. II, s. 291. comp.jpg
  19. W Dziewierzewie wciąż wrze. Cmentarz i teren spalonego kościoła na sprzedaż?, Kcynia24.pl z 16.11.2017, http://www.kcynia24.pl/W_Dziewierzewie_wciaz_wrze._Cmentarz_i_teren_spalonego_kosciola_na_sprzedaz_,52302.html
  20. S. Wysocka, 383 podpisy pod petycją do biskupa, "Pałuki", 2017, nr 45, http://palukitv.pl/teksty/przestrzen-lokalna/inne/32283-383-podpisy-pod-petycja-do-biskupa.html
  21. S. Wysocka, Chcą jawnej dzierżawy, a nie sprzedaży, "Pałuki", 2017, nr 42, http://palukitv.pl/teksty/przestrzen-lokalna/inne/32123-chca-jawnej-dzierzawy-a-nie-sprzedazy.html
  22. S. Wysocka, Plan: sprzedać plebanię i grunt, postawić nową, "Pałuki", 2017, nr 40, http://palukitv.pl/teksty/przestrzen-lokalna/inne/32027-plan-sprzedac-plebanie-i-grunt-postawic-nowa-2.html
  23. S. Wysocka, Sprzedaż dzieli społeczeństwo, "Pałuki", 2017, nr 41, http://palukitv.pl/teksty/przestrzen-lokalna/inne/32079-sprzedaz-dzieli-spoleczenstwo.html
  24. S. Wysocka, Szansa w konserwatorze zabytków, "Pałuki", 2017, nr 47, http://palukitv.pl/teksty/przestrzen-lokalna/inne/32347-szansa-w-konserwatorze-zabytkow.html
  25. S. Wysocka, Też działka po spalonych kościołach i cmentarzu, "Pałuki", 2017, nr 46, http://palukitv.pl/teksty/przestrzen-lokalna/inne/32312-tez-dzialka-po-spalonych-kosciolach-i-cmentarzu.html
  26. Zebranie przebiegło nie tak, jak zapowiadano. Dziewierzewo wciąż podzielone, Kcynia24.pl z 24.11.2017, http://www.kcynia24.pl/Zebranie_przebieglo_nie_tak,_jak_zapowiadano.__Dziewierzewo_wciaz_podzielone_,52594.html

O ile nie zaznaczono inaczej, treść tej strony objęta jest licencją Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 License