Cmentarz wielowyznaniowy - Tomaszewo (gm. Osiek)

del.icio.usFacebook


Położenie cmentarza - mapy

tomasz.PNG

Opis cmentarza

polny.png mennonici.png chronione.png
Położenie

Cmentarz położony na północnym skraju miejscowości tuż przy granicy z Wrzeszewem. Położony w polu, ok. 120 m. od drogi prowadzącej z Kiełpin przez Wrzeszewo i dalej do Osieka. Od północy graniczy z ciekiem wodnym, a z pozostałych stron z polem uprawnym.

Podstawowe informacje
Data założenia najpóźniej 1775, najwcześniej 1719
Wyznanie wielowyznaniowy protestancki dla wyznania ewangelicko-augsburskiego i baptystycznego
Ówczesna parafia Ewangelicy: Rypin (od 1938), Michał-Rypin (1888-1938), Michałki (1784-1888), we wsi kantorat od 1719; Baptyści: seniorat Rypin-Tomaszewo (od 1902), we wsi kaplica od 1918
Status nieczynny
Powierzchnia ~0,38ha
Nr działki 28
Kształt zbliżony do kwadratu
Najstarszy zachowany nagrobek 1911
Istniejąca dokumentacja ?
Zagrożenia śmieci, likwidacja
Stan zachowania ZŁY, Typ III
Data zamknięcia, likwidacji 1945, -
Roślinność
Drzewa dąb, jesion, lipa, kasztanowiec,…
Krzewy lilak, grochodrzew, …
Inne barwinek, …

Brak informacji na temat alei cmentarnej. Brak zarejestrowanych pomników przyrody.

Nagrobki i inne elementy
Nagrobki
Rodzaj Istnienie Ilość Data powstania Materiał Uwagi
Cenotafy NIE - - - -
Cippusy NIE - - - -
Grobowce NIE - - - -
Krzyże NIE - - - -
Mogiły obmurowane TAK >15 I poł. XX w. beton, piaskowiec|-
Mogiły ziemne TAK ? - - -
Obeliski TAK - - - -
Płyty poziome NIE - - - -
Płyty pionowe NIE - - - -
Pola grobowe NIE - - - -
Postumenty TAK 6 I poł. XX w. piaskowiec, beton w tym jeden postument pod krzyż
Przyścienne NIE - - - -
Elementy
Rodzaj Istnienie Ilość Data powstania Materiał Uwagi
Mur ogrodzeniowy NIE - - - -
Brama NIE - - - -
Kościół NIE - - - -
Kaplica NIE - - - -
Inne NIE - - - -

Brak informacji na temat grobów o znaczeniu historycznym oraz osób szczególnie zasłużonych.

Inskrypcje - fot. Grzegorz Becmer, 2016; Tymoteusz Słowikowski, 2015;


Galeria zdjęć

fot. Grzegorz Becmer, 2016

{$caption}
fot. 1
{$caption}
fot. 2
{$caption}
fot. 3
{$caption}
fot. 4
{$caption}
fot. 5
{$caption}
fot. 6
{$caption}
fot. 7
{$caption}
fot. 8
{$caption}
fot. 9
{$caption}
fot. 10
{$caption}
fot. 11
{$caption}
fot. 12
{$caption}
fot. 13
{$caption}
fot. 14
{$caption}
fot. 15
{$caption}
fot. 16
{$caption}
fot. 17

fot. Tymoteusz Słowikowski, 2015;

{$caption}
fot. 1
{$caption}
fot. 2
{$caption}
fot. 3
{$caption}
fot. 4
{$caption}
fot. 5
{$caption}
fot. 6
{$caption}
fot. 7
{$caption}
fot. 8
{$caption}
fot. 9
{$caption}
fot. 10
{$caption}
fot. 11
{$caption}
fot. 12
{$caption}
fot. 13
{$caption}
fot. 14
{$caption}
fot. 15
{$caption}
fot. 16

Renowacja

Nie przeprowadzono.


Osadnictwo w Tomaszewie

Historia

Najstarsza wzmianka o kantoracie w Tomaszewie pochodzi z 1719 roku. Prawdopodobnie w tym samym roku założony został cmentarz, a na pewno istniał w 1775, bo w ówczesnej wizytacji parafialnej czytamy: Lutrzy mają prywatną szkołę w domu dla szulmajstra wystawionym, w którym swoje odprawiają nabożeństwo i cmentarz w polu między rolami swoimi według prawa od dziedzica sobie danego. Nie wiadomo natomiast na jakiej podstawie A. Mietz uważa, że Tomaszewo założyli menonici. Z pewnością Tomaszewo było ważnym ośrodkiem baptystów. Początkowo zagnieździli się w położonym obok Wrzeszewie w 1863 i spotykali się u kaznodziei Neumanna. W 1902 powstała odrębna gmina baptystów Rypin-Tomaszewo. Jako, że nadal największym ośrodkiem baptystycznym było Wrzeszewo to tam w 1907 gospodarz Bonkowski przeznaczył jedną z izb na sale modlitw. Po dekadzie sala modlitw była za mała i w Tomaszewie w 1918 roku wybudowano kaplicę baptystów. Naprzeciw niej stał dom kaznodziei.
W 1921 roku wieś zamieszkiwało 78% protestantów, w tym 54% ewangelików, 24% baptystów. Od 1784 roku ewangelicy przynależeli do parafii ewangelickiej w Michałkach. Dopiero w 1938 zdecydowano, że będą podlegać pod Rypin, aczkolwiek powiązania trwały już od 1888. Szkoła kantoralna została zamieniona na elementarną w 1893. W 1867 szkoła liczyła 64 uczniów, budynek był drewniany.

Ludzie

Kantorzy z Tomaszewa: Karl Gertz, Friedrich Schliesske, Ferdinand Dreher, Stephan Schulz, Otto Gietz, Johanna Heide, Alexander Kopp


Źródła:

  1. 2882 Wilhelmsdank, Topographische Karte (Meßtischblatt) 1:25000, Reichsamt für Landesaufnahme, 1944. comp.jpg
  2. A. Breyer, Deutsche Gaue in Mittelpolen, wersja online z 2006, s. 22. comp.jpg
  3. E. H. Busch, Beitrage zur Geschichte und Statistik des Kirchen und Schulwesens der Ev.-Augsburg. Gemeinden im Konigreich Polen, Leipzig, 1867, s. 192.
  4. M. Grzybowski, Katolickie kaplice dworskie oraz miejsca kultu innowierców na Mazowszu w drugiej połowie XVIII w., "Studia Płockie" 1986, t. XIV, s. 285-286.
  5. A. Hitzeman, J. Dennerlein, 150 Years Evangelical-Lutheran congregation at Michalki-Rypin, 2008 (oryg. 1929), s. 8-9. comp.jpg
  6. E. Kneifel, Die evangelisch-augsburgischen Gemeinden in Polen 1555-1939. Eine Parochialgeschichte in Einzeldarstellungen. Vierkirchen über München : Selbstverlag des Verfassers, 1971, s. 59-60, 68.
  7. W. Kupsch, Geschichte der Baptisten in Polen, 1932. s. 267-275.
  8. A. Mietz, Protestanci, [w:] Osiek Rypiński: dzieje parafii i gminy pod red. M. Grzybowskiego, 1994.
  9. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych T. 1, M. St. Warszawa, województwo warszawskie. Warszawa: GUS, 1925, s. 165. comp.jpg
  10. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski i in., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Warszawa, 1880-1902, t. XII, s. 370. comp.jpg
  11. A. Treichel, Geschichte des Deutschtums von Rippin und Umgegend, Rippin : Landkreis Rippin, 1942, s. 27, 45, 61, 62, 80-81.
  12. J. Wultański, Historia ewangelicyzmu brodnickiego. Brodnica: "Multi", 1998.

O ile nie zaznaczono inaczej, treść tej strony objęta jest licencją Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 License