Cmentarz żydowski - Rynarzewo

del.icio.usFacebook


Położenie cmentarza - mapy

zyd.jpg

Opis cmentarza

las.png chronione.png
Położenie

Cmentarz położony był pierwotnie na zachód od miasta, obecnie na zachodnim skraju przy ul. Powstańców Wielkopolskich. Najłatwiej dojść kierując się niebieskim szlakiem pieszym im. płk. I. Mielżyńskiego z Rynarzewa do Szubina. Rozpoczyna się on tuz obok przystanku PKSu (w kierunku na Szubin) gdzie znajdziemy tabliczkę z mapami szlaków. Następnie skręcamy w prawo, w ul. Szkolną, dalej w lewo w ul. Stolarską, dalej w prawo w ul. Powstańców Wielkopolskich. Po przejściu ok. 400 m. zbliżamy się do mostu na Gąsawce, który przekraczamy i dalej ok. 270 m aż z lewej strony będziemy mieć skraj niewielkiego lasku a po drugiej skraj terenu gospodarstwa domowego. Następnie odmierzamy 50 m idąc wzdłuż skraju lasku i skręcamy wgłąb jego (w lewo) idąc dalsze ok. 40-50 m. Miejsce gdzie stoimy na pewno należało do terenu cmentarza.

Podstawowe informacje
Data założenia I poł. XIX w.
Wyznanie żydowski
Kahał Szubin
Synagoga Szubin
Status zlikwidowany
Powierzchnia ~0,05 ha (wg p. Burcharda)
Nr działki nie wyodrębniono, na terenie 3188/2
Kształt prostokąt
Najstarszy zachowany nagrobek brak
Istniejąca dokumentacja ?
Zagrożenia -
Stan zachowania ZLIKWIDOWANY I NIEUPAMIĘTNIONY, Typ I
Data zamknięcia , likwidacji ?, ?
Roślinność
Drzewa sosna, brzoza, dąb, klon
Krzewy lilak, grochodrzew, …
Inne trawa,…

Brak informacji, czy starodrzew jest cmentarny, brak informacji o istnieniu alei oraz rozplanowaniu cmentarza.

Nagrobki i inne elementy
Nagrobki
Rodzaj Istnienie Ilość Data powstania Materiał Uwagi
Cenotafy NIE - - - -
Cippusy NIE - - - -
Grobowce NIE - - - -
Krzyże NIE - - - -
Mogiły obmurowane NIE - - - -
Obejścia NIE - - - -
Obeliski NIE - - - -
Płyty poziome NIE - - - -
Płyty pionowe NIE - - - -
Przyścienne NIE - - - -
Elementy
Rodzaj Istnienie Ilość Data powstania Materiał Uwagi
Mur ogrodzeniowy NIE - - - -
Brama NIE - - - -
Kościół NIE - - - -
Kaplica NIE - - - -
Inne NIE - - - -

Brak informacji na temat grobów o znaczeniu historycznym oraz osób szczególnie zasłużonych.

Inskrypcje

Nie znaleziono. Cmentarz zlikwidowany.


Galeria zdjęć

fot. Michał P. Wiśniewski, 2014

{$caption}
fot. 1
{$caption}
fot. 2
{$caption}
fot. 3
{$caption}
fot. 4
{$caption}
fot. 5
{$caption}
fot. 6
{$caption}
fot. 7
{$caption}
fot. 8
{$caption}
fot. 9

Renowacja

Niemożliwa ze względu na zlikwidowanie cmentarza i wykonanie ponownych nasadzeń przez leśnictwo. Ambicją Szubińskiego Towarzystwa Kulturalnego jest upamiętnienie kirkutu, podobnie jak zrobiono to w Szubinie i Łabiszynie.


Osadnictwo żydowskie w Rynarzewie.

Historia

Istniejące opracowania oraz źródła drukowane niezwykle skąpo traktują temat Żydów w Rynarzewie. Nie milczą o nich dane statystyczne, z których wynika że mogli pojawić się już III ćw. XVIII w. W 1772 - 7 (3%), 1816 -12 (2%), 1833 - 54 (8%), 1849 - 46 (6%), 1860 - 38 (5%), 1871 - 13 (2%), 1885 - 10 (1%), 1892 - 10 (<1%), 1905 - 3 (<1%). 1910 - 4 (0,5%). Pierwszy spis powszechny z 1921 r. już ich nie wylicza.
Ze spisu obywateli żydowskich z Poznańskiego, z roku 1836 dowiadujemy się, że należeli do korporacji w Szubinie, aczkolwiek w Archiwum Państwowym w Poznaniu istnieje zespół archiwalny zatytułowany "Akta metrykalne żydowskiej gminy wyznaniowej w Rynarzewie, pow. Szubin" (1823-1852). Nigdzie indziej nie znaleziono żadnych danych na temat istnienia osobnej gminy wyznaniowej w Rynarzewie, ani też informacji o istnieniu synagogi. Również brak danych na temat osobnej szkoły żydowskiej w Rynarzewie. Albo uczęszczali do szkoły ewangelickiej albo do szkoły żydowskiej w Szubinie istniejącej tam od 1818.

Ludzie

Jakob Abraham Herrmann (kupiec, 1835), Moritz Levy (handlarz, 1835), Joachim Abraham Levy (karczmarz, 1835)


Bibliografia:

  1. 2972 Schubin, Topographische Karte (Meßtischblatt) 1:25000, Reichsamt für Landesaufnahme, 1940. comp.jpg
  2. AP Bydgoszcz, sygn. 6/385/0 Akta metrykalne żydowskiej w Rynarzewie, pow. Szubin, 1823-1852. comp.jpg
  3. P. Burchard, Pamiątki i zabytki kultury żydowskiej w Polsce, Warszawa, 1990, s. 38.
  4. B. Breslauer, Die Abwanderung der Juden aus der Provinz Posen, Berlin: Berthold Levy, 1909, tabela A. comp.jpg
  5. Die Gemeinden und Gutsbezirke des Preussischen Staates und ihre Bevölkerung. 4, Die Gemeinden und Gutsbezirke der Provinz Posen und ihre Bevölkerung : nach den Urmaterialien der allgemeinen Volkszählung vom 1. December 1871, Berlin, 1874. 178. comp.jpg
  6. Gemeindelexikon die Regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Oppeln : auf Grund der Ergebnisse der Volkszählung vom 1. Dezember 1910 und anderer amtlicher Quellen, Berlin, 1912, s. 38 (Reg. Bromberg). comp.jpg
  7. A. Heppner, I. Herzberg, Aus Vergangenheit und Gegenwart der Juden und der juedischen Gemeinden in der Posener Landen, Koschmin-Bromberg, 1904, s. 901, s. 963. comp.jpg
  8. Informacje o cmentarzu żydowskim w Rynarzewie na stronie FODZ: http://fodz.pl/?d=10&id=735&l=pl [dostęp: 23.10.2014]
  9. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych T. 10, Województwo Poznańskie. Warszawa: GUS, 1926, s. 90. comp.jpg
  10. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski i in., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Warszawa, 1880-1902, t. X, s. 102-103 comp.jpg
  11. Verzeichniss aller Ortschaften des Bromberger Regierungs-Bezirks, Bromberg: Gruenauer, 1833, s. 106. comp.jpg
  12. Verzeichniss sämmtlicher Ortschaften des Regierungs-Bezirks Bromberg, Bromberg: M. Aronsohn, 1860, s. 132. comp.jpg
  13. Verzeichniss sämmtlicher naturalisierten Israeliten in Grossherzogentum Posen, Bromberg: I. Hirschberg, 1836, s. 116-117. comp.jpg

O ile nie zaznaczono inaczej, treść tej strony objęta jest licencją Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 License